Top 2 # Soạn Văn Bản Tấm Cám Ngữ Văn 10 Xem Nhiều Nhất, Mới Nhất 1/2023 # Top Trend | Sachkhunglong.com

Giáo Án Ngữ Văn 10: Tấm Cám

I. MỤC TIÊU 1. Kiến thức: – Về truyện cổ tích: + Hiểu được khái niệm và phân loại của truyện cổ tích + Đặc trưng của truyện cổ tích thần kì – Về tác phẩm: Từ việc củng cố và nâng cao những hiểu biết về thể loại truyện cổ tích đã học trong chương trình THCS, nhận thức được tính chất, ý nghĩa của những mâu thuẫn, xung đột diễn ra trong truyện Tấm Cám. + Khắc sâu tình yêu đối với người lao động, người phụ nữ Việt Nam. + Hiểu được cuộc đấu tranh giữa thiện và ác, ước mơ thiện thắng ác, tinh thần lạc quan và nhân đạo của nhân dân thể hiện trong truyện. Bồi dưỡng niềm tin vào sự chiến thắng của cái thiện, chính nghĩa trong cuộc sống. 2. Kĩ năng: – Nâng cao khả năng nhận biết và phân tích nhân vật qua mâu thuẫn, xung đột trong truyện cổ tích. – Thấy được nghệ thuật sử dụng yếu tố kỳ ảo, lối kể chuyện hấp dẫn tạo nên giá trị nghệ thuật đặc sắc của truyện “Tấm Cám” nói riêng và truyện cổ tích thần kỳ nói chung. – Rèn kĩ năng đọc, kể 3. Thái độ: Hình thành ở học sinh có được tình yêu đối với người lao động, củng cố niềm tin vào chiến thắng của cái thiện, cái chính nghĩa trong cuộc sống. II. PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN – Hs soạn bài theo các câu hỏi của sgk. – Gv soạn thiết kế dạy- học. III. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC – Do đặc trưng thể loại truyện cổ tích cần chú ý đến phương pháp tái tạo, phương pháp gợi tìm. Ngoài ra cần chú ý kết hợp với những phương pháp dạy học khác như: Phương pháp nghiên cứu, phương pháp đọc sáng tạo – Nhấn mạnh vào những câu hỏi hình dung tưởng tượng tái tạo và tái hiện – Trong quá trình phân tích tác phẩm, dẫn dắt HS theo sự phát triển của mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám, nghĩa là phải theo sát tiến trình phát triểm của cốt truyện. IV. CÁCH THỨC TIẾN HÀNH V. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY: 1. Vào bài: (1 phút). Nguyễn Khoa Điểm đã viết những câu thơ rất xúc động như sau: “Ta lớn lên bằng niềm tin rất thật Biết bao nhiêu hạnh phúc có trên đời Dẫu phải khi cay đắng dập vùi Rằng cô Tấm cũng về làm hoàng hậu (Trích trường ca “Mặt đường khát vọng” – Nguyễn Khoa Điềm) “Nếu nhắm mắt nghe bà kể chuyện, Sẽ được nhìn thấy các bà tiên, Thấy chú bé đi hài bảy dặm, Quả thị thơm, cô Tấm rất hiền.” ( Nói với em- Vũ Quần Phương) Chúng ta sinh ra và trưởng thành từ những câu chuyện rất đỗi thân quen nhưng cũng rất thiêng liêng đó của dân tộc. Chắc hẳn trong các em, mỗi em đều có riêng trong trí tưởng tượng của mình một cô Tấm thảo hiền, một chàng Thạch Sanh với niêu cơm thần kì. Hôm nay, cô cùng các em sẽ đi tìm hiểu một văn bản truyện cổ tích rất quen thuộc – truyện cổ tích ” Tấm cám” , để các em có thể khám phá được những đặc điểm tiêu biểu nhất trong nội dung và nghệ thuật của thể loại tác phẩm này Hoạt động của GV- HS Yêu cầu cần đạt -Nhắc lại khái niệm truyện cổ tích: ? Qua bài “ Khái quát VHDG VN” tr.16, em hãy cho biết thế nào là truyện cổ tích? Nêu ví dụ? ? Truyện cổ tích được chia làm mấy loại? Đặc trưng cơ bản? Từ đó cho cô biết truyện cổ tích Tấm Cám thuộc loại nào? ? Dựa vào việc đọc hiểu ở nhà, em chia bố cục của truyện như thế nào? HS kể tóm tắt lại truyện Như vậy, xoay quanh cuộc đời của Tấm, tác giả dân gian đã xây dựng nên nhiều tình tiết li kì và hấp dẫn với mục đích là trả lại sự công bằng cho Tấm nói riêng và cho nhân dân lao động nói chung. Đó là một cuộc đấu tranh giữa cái thiện với các ác để giải quyết mâu thuẫn của xã hội. Và để tìm hiểu rõ hơn thì chúng ta sẽ vào phần đọc hiểu văn bản. I. TÌM HIỂU CHUNG 1. Giới thiệu chung về thể loại truyện cổ tích * KN: Truyện cổ tích là – tác phẩm tự sự dân gian kể về các kiểu nhân vật – chủ yếu sử dụng yếu tố nghệ thuật kì ảo – cái nhìn hiện thực của nhân dân lao động với đời sống, bộc lộ quan điểm về đạo đức cũng như về công lý xã hội và ước mơ một cuộc cống tốt đẹp hơn. * VD: – VN: Sọ Dừa, Thạch Sach, Em bé thông minh, – TG: Truyện cổ Drim ( Đức), Cô bé lọ lem( Pháp), * Phân loại: 3 loại: – Truyện cổ tích về loài vật: chủ yếu giải thích theo cách dân gian về đặc điểm và quan hệ của các con vật trong thế giới loài vật: Qụa và công, Trí khôn của ta đây, Sự tích bộ lông công, bộ lông quạ,.. – Truyện cổ tích sinh hoạt( tr. cổ tích thế sự): Làm theo vợ dặn, Gái ngoan dạy chồng, Cái cân thuỷ tinh, lọ nước thần, Trương Chi,.. nó phản ánh, nêu bài học về những vấn đề đạo đức, ứng xử, cách sống của con người – Truyện cổ tích thần kì: là loại truyện tiêu biết nhất cho truyện cổ tích nói chung *Đặc trưng: + Số lượng: là loại truyện có nội dung phong phú và chiếm số lượng nhiều nhất + Có sự tham gia của yếu tố thần kì: tiên, bụt, sự biến hoá thần kì, những vật có phép màu,.. + kiểu nhân vật chính: Người mồ côi: Thạch Sanh, Chử Đồng Tử,.. Người con riêng: Tấm Cám,.. Người đội lốt: Sọ Dừa, chàng Dê, nàng Cóc,,.. Người đi ở: anh trai cày trong Cây tre tram đốt,.. Người em út: người em trong Cây Khế,.. Người dũng sĩ có tài lạ: Năm chàng trai khoẻ,.. + nội dung: phản ánh những mâu thuẫn thường gặp: gia đình: anh/chị- em, mẹ ghẻ- con chồng,.., xã hội: người ở- chủ nhà, dân- quan + kết thúc truyện: ở hiền gặp lành, ác giả ác bảo + giá trị tư tưởng: nêu những tấm gương đạo đức nhằm giáo dục con người. Nhân dần đề cao cái thiện ước mơ cháy bỏng về hạnh phúc gia đình, lẽ công bằng trong xã hội, phẩm chất và năng lực tuyệt vời của con người tinh thần lạc quan, yêu đời của nhân dân lao động “chiếu rọi ánh sáng vào một thế giới khác” Truyện cổ tích Tấm Cám thuộc loại truyện cổ tích thần kì. 2. Truyện cổ tích Tấm Cám thể loại: cổ tích thần kì kiểu truyện: phổ biến trên thế giới và ở VN: về người mô côi bất hạnh trên TG: Khoảng 564 kiểu truyện Tấm Cám VN: Khoảng 30 kiểu 3 phần: Tấm ở nhà và đi dự hội Tấm vào cung vua và những sự hoán thân Tấm trở lại cuộc đời và gặp lại nhà vua Tóm tắt truyện: Tấm hiền lành, chăm chỉ, xinh đẹp, mồ côi mẹ cha từ nhỏ, phải sống với mẹ con dì ghẻ.Tấm luôn bị mẹ con Cám ghen ghét và ngược đãi. Một lần đi bắt tép để giành lấy yếm đỏ, Tấm bị Cám lừa để lấy hết giỏ tép. Nhờ có lời khuyên của Bụt mà Tấm nuôi cá bống. Nhưng mẹ con Cám biết nên đã lừa Tấm để bắt cá Bống ăn thịt. Ngày hội, mẹ con Cám trộn thóc lẫn gạo bắt Tấm nhặt, không cho đi xem hội. Lại nhờ có Bụt mà Tấm hoàn thành công việc và có tư trang đẹp để đi dự hội từ xương của cá Bống Tấm đi xem hội và vô tình đánh rơi chiếc hài, nhưng nhờ vậy mà nàng được làm hoàng hậu. Ngày giỗ cha, Tấm về thăm nhà rồi bị mẹ con Cám hại chết còn Cám thì vào cung vua thay Tấm. Sau đó, lần lượt cô biến thành chim Vàng Anh, cây xoan đào, khung cửu khi liên tiếp bị mẹ con Cam phát hiện và hãm hại tiếp. Cuối cùng cô biến thành quả thị và được bà lão đem về nhà. Sau đó, mỗi khi bà lão đi vằng, Tấm đều hiện ra giúp bà làm việc nhà và dần dần bị bà lão phát hiện Một hôm, vua đi qua, ghé vào quán nước của bà cụ. Vua nhận ra Tấm qua miếng trầu têm cánh phượng rồi đem Tấm về cung. Trở lại cung, Tấm hạnh phúc bên vua còn mẹ con Cám chết. ?Các nhân vật được giới thiệu như thế nào trong truyện? ?theo em, mâu thuẫn trong truyện diễn ra giữa những nhân vật nào? Mâu thuẫn nào là chủ yếu? vì sao? Đ/A: mâu thuẫn cơ bản là mâu thuẫn giữa Tấm và Cám, nhưng khái quát nhất là giữa Tấm và mẹ con Cám ?mâu thuẫn đó được triển khai theo hướng nào?kể tóm tắt sự phát triển của mâu thuẫn đó Gợi ý: Một trong những đặc trưng cơ bản của truyện cổ tích là mượn thân phận, hoàn cảnh của nhân vật để phản ánh mâu thuẫn của xá hội, nhất là khi XH có sự phân hoá giai cấp ? trình bày sự bất công và oan nghiệt trong mối quan hệ dì ghẻ con chồng HS bám sát vào những hành động, sự kiện và sự dối xử giữa các nhân vật ? Qua đó cho thấy Tấm và mẹ con Cám là người như thế nào? Tấm là cô gái thảo hiền, ngoan ngoãn, cả tin, yếu đuối, là nhân vật chức năng, thiếu cá tính nhân vật. Mẹ con Cám: cay nghiệt, độc ác, gợi lên sự phẫn nộ và sự trừng phạt Sự kiện gì đã dẫn tới bi kịch của Tấm? nó diễn ra như thế nào? Em có nhận xét gì về hành động của mẹ con Cám? Mâu thuẫn của câu chuyện đã thay đổi như thế nào? ? Tấm trải qua mấy lần hoá thân, nê u diễn biến chính của những lần hoá thân đó? ? Trong những lần hoá thân đó, Tấm xưng hô như thế nào? Thể hiện điều gì? ? Qua 4 lần hoá thân đó, em có nhận xét gì về tính cách của Tấm và mẹ con Cám? Em hãy cho biết quá trình đứng lên của Tấm? Sau 4 lần hoá thân của Tấm, theo em dân gian ta muốn nói lên điều gì? Dù trải qua 4 lần hoá thân, nhưng chỉ đến lần hoá thân cuối cùng thì Tấm mới trở lại làm người và về bên người thân yêu. Theo em, đâu là vẻ đẹp của lần hoá thân cuối cùng? ? tấm đã trừng phạt mẹ con Cám như thế nào Truyện kết thúc bằng cái kết đau đớn của mẹ con Cám, Tấm sống hạnh phúc. Nhưng việc trả thù của Tấm có nhiều tranh cãi khác nhau. Em có suy nghĩ gì về hành động đó? Theo em nó có man rợ không? Cần giải thích như thế nào về hành động đó? ? Có người cho rằng, sự xuất hiện của Bụt đã làm thay đổi cuôc đời của Tấm, những hành động nào chứng minh điều đó? Ngoài ra trong chuyện còn sử dụng những biện pháp nghệ thuật nào khác nữa? II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN 1. Thân phận của Tấm và con đường đến với hạnh phúc a. Hoàn cảnh và thân phận của nhân vật trong truyện – Tấm: con vợ cả, mồ côi mẹ từ nhỏ, sống thiếu tình thương, phải làm lụng vất vả, chăm chỉ thật thà – Cám: Cám con vợ lẽ, được cưng chiều, ở với mẹ. Mẹ con Cám lười biếng, tham lam, ăn trắng mặc trơn, bóc lột tấm Mâu thuẫn giữa các nhân vật b. Mâu thuẫn gia đình Mâu thuẫn – Tấm – Cám: chị em cùng cha khác mẹ – Tấm và mẹ Cám: dì ghẻ con chồng “Mấy đời bánh đúc có xương/ Mấy đời dì ghẻ lại yêu con chồng” Phản ánh mâu thuẫn trong gia đình phụ quyền Hành trình tìm hạnh phúc của Tấm phải trải qua những thử thách: bắt tép, cá bống, đi hội, thử giày và lên ngôi hoàng hậu – Bắt tép- yếm đỏ: Chị Tấm ơi chị Tấm! Đầu chị lấm, chị hụp cho sâu, kẻo về dì mắng Tấm: + Dành cơm, nuôi cá bống lớn +Vâng lời đưa trâu đi ăn thật xa +Chiều về gọi bống thì chỉ thấy cục máu nổi lên Oà lên khóc Mẹ con Cám: +Sinh nghi, rình mò xem + Dặn Tấm chăn trâu đồng xa, chớ chăn đồng nhà, làng bắt mất trâu + Bắt cá bống đem làm thịt Cướp đi người bạn của Tấm – Đi hội: Tấm: + Muốn đi hội nhưng phải nhặt thóc lẫn gạo +Khóc một mình + Không có quần áo đi hội +Nức nở khóc +Buồn khổ Mẹ con Cám Trộn: + gạo và thóc, bắt Tấm nhặt phân loại xong mới được đi hội: Rặt rặt xuống nhặt cho tao Ăn mất hạt nào thì tao đánh chết + Xúng xính quần áo đẹp đi trẩy hội – Thử giày, lên làm hoàng hậu: Tấm:+ Thắng bộ đi vào, cưỡi ngữa đi hội, đánh rơi giày + Thử vừa giày + Thành vợ vua, lên ngôi hoàng hậu Hạnh phúc Mẹ con Cám: + Thử giày không vừa + Chê bai Tấm: Chuôn khánh còn chẳng ăn ai Nữa là mảnh chĩnh vứt ngoài bờ tre + Ngạc nhiên và hằn học Ghen tị, đố kị Nhận xét: Tấm: cô gái bất hạnh, bị hắt hủi, chăm chỉ, ngoan hiền và luôn có khát khao được yêu thương, hạnh phúc. Ở giai đoàn này Tấm chưa có ý thức đấu tranh chống lại cái ác, vẫn thụ động. Mẹ con Cám: lười nhác, tham lam, xảo quyệt, dối trá. Là hiện thân của cái ác, cướp đoạt của Tấm cả vật chất lẫn tinh thần c. Tiểu kết Từ mồ côi, Tấm trở thành hoàng hậu. Hạnh phúc ấy chỉ có ở con người hiền lành, chăm chỉ Triết lí sống ở hiền gặp lành: ước có một cuộc sống hạnh phúc giản đơn Mâu thuẫn lúc này là sự tranh giành vật chất, sự bóc lột về sức lao động và tinh thần Mâu thuẫn trong gia đình phụ quyền Tấm chưa có ý thức đấu tranh chống lại cái ác, chưa biết tự bảo vệ mình, thụ động. Bụt xuất hiện giúp Tấm vượt qua khó khăn, đền bù thiệt thòi, tạo thêm sức mạnh: trợ thủ thần ki Bảng tóm tắt Tấm Mẹ Con Cám Làm lụng vất vả Chăm chỉ, thật thà Ăn trắng mặc trơn Lười biếng, dối trá Bắt đầy giỏ vừa cá vừa tép Bị Cám lừa mất, khóc Chỉ chơi, lừa giỏ cá của Tấm Được yếm đỏ Nuôi cá Bống lớn, làm bạn Bị lừa ăn mất, khóc Lừa Tấm chăn trâu đồng xa bắt Bống ăn thịt Nhặt thóc lẫn gạo, không có quần áo đi hội khóc môt mình Nhờ Bụt Tấm có quần áo đẹp đi hội và trở thành hoàng hậu vì thử vừa giày Ngạc nhiên, hằn học và ghen tị với Tấm 2. Cuộc đấu tranh quyết kiệt để giành lại hạnh phúc của Tấm a. Bốn lần hoá thân của Tấm – Tấm trải qua 4 lần hoá thân để trở lại cuộc sống con người – Cuộc đấu tranh giữa Tấm và mẹ con Cám: Sự kiện khơi ngòi: Ngày giỗ cha mẹ con Cám: chặt cây cau hại hết Tấm, cho Cám vào cung thay chị Mẹ con Cám luôn ghen ghét, đố kị với Tấm, luôn muốn cướp hết những gì Tấm có: của cải,tình yêu, niềm vui, hạnh phúc, Mâu thuẫn đã được đẩy lên thành mâu thuẫn xã hội: Cái thiện hiền lành, ngây thơ, cả tin bị hại chết bất ngờ, bị cướp đoạt hạnh phúc, địa vị. Cái ác sẵn đã ghen ghét, đố kị và nay đầy dã tâm tiêu diệt cái thiện, chiếm lấy của cải, vật chất lẫn hạnh phúc, niềm vui – 4 lần hoá thân Sự hoá thân Tấm Mẹ con Cám Hoá thành chim Vàng anh – Nhắc nhở Cám: “ Phơi áo chồng tao Phơi lao phơi sào Chớ phơi bờ rào Rách áo chồng tao” – quyến luyền vua, mang niềm vui đến cho vua: “Vàng ảnh vàng anh, có phải vợ anh, chui vào tay áo” -bắt về ăn thịt,kiếm cơ nói dối vua – vứt lông chim ra vườn Hoá cây xoan đào – Chặt xoan đào làm khung cửu dệt áo cho vua Hoá khung cửu – Răn đe, doạ “Cót ca cót két Lấy tranh chồng chị Chị khoét mắt ra” – Đốt khung cửu, đem tro đổ ở lề đường cách xa hoàng cung Hoá quả thị – Sống với bà cụ hàng nước, yêu thương nhau như 2 mẹ con “Cây thị cao lớn, sum sê nhưng chỉ đậu được có 1 quả, mùi thơm ngát toả khắp nơi Thị ơi thị rụng bị bà Bà để bà ngửi chứ bà không ăn” – Gặp vua và trở về cung, xinh đẹp hơn xưa – muốn xinh đẹp như Tấm – chết Tấm Mẹ con cám – Khóc, yếu đuối, thụ động – Hoá thân, răn đe, rủa mắng – Trả thù quyết liệt – Cướp đoạt vật chất – Cướp đoạt niềm vui tinh thần – Cướp đoạt sinh mạng hạnh phúc Tấm không còn dựa vào Bụt nữa mà đã tự mình, tích cực chủ động đấu tranh giành lại sự sống, hạnh phúc, công bằng. Cô mạnh mẽ hơn, khôn ngoan hơn, quyết liệt hơn Yếu tố kì ảo mang chức năng tái sinh Hướng giải quyết của nhân dân: Cái thiện luôn giành chiến thắng Ác giả ác báo, phải được trừng trị tận gốc, đòi lại công bằng b. Ý nghĩa những lần hoá thân: – Những lần hoá thân của Tấm là những gì bình bị nhất, thân thương nhất trong cuộc sống dân dã – 4 lần biến hoá kì diệu này chính là cuộc đấu tranh không khoan nhượng để giành lại hạnh phúc. Quá trình biến hoá của Tấm nói lên sức trỗi dậy kì diệu của con người: từ yếu đuối, thụ động đến kiên quyết đấu tranh để giành hạnh phúc. – Trở lại cuộc đời, Tấm vẫn lam làm, ngoan hiền như xưa – Qúa trình biến hoá thể hiện sức sống mãnh liệt của Tấm và ước nguyện đổi đời của nhân dân. Là sự biểu hiện sinh động của quan niệm về công bằng, hạnh phúc: ở hiền gặp lành, ác giả ác báo, cái thiện luôn được trường tồn. người lao động không chờ đợi hạnh phúc đẹp và mơ hồ ở cõi nào khác mà tìm và giữ hạnh phúc thực sự ở nơi trần thế ước mơ về một xã hội công bằng, người lao động chăm chỉ hiển lành sẽ được hưởng hạnh phúc c. Hình thức hoá thân cuối cùng của Tấm và kết cục của mẹ con Cám – Hình thức hoá thân cuối cùng: vẻ đẹp bình dị: cô gái thôn quê bước ra từ quả thị vẻ đẹp tươi mới, tràn trề nhựa sống: quả thị mùi thơm ngát vẻ đẹp nhân văn: ở hiền gặp lành vẻ đẹp cho trí tưởng tượng phong phú của nhân dân – Sự trừng phạt với mẹ con Cám: Tấm sai quân đào một cái hố thật sâu,.. lăn đùng ra chết Tấm là nhân vật chức năng, là đai diện của công dân để nhân dân gửi gắm bài học tâm lí. Tính cách mạnh mẽ luôn phát triển không ngừng. Cô Tấm không hề tranh giành mà chỉ lấy những gì thuốc về mình. Hiền trong quan niệm của nhân gian: “đi với bụt mặc áo cà sa, đi với ma mặc áo giấy.” Cái ác có lý do vì sao phải ác là vì mẹ con Cám ác quá, nhiều lần tìm cách giết Tấm đến kỳ cùng, ác khủng khiếp. Triết lý dân gian là ác đến đâu tả đến đó. Việc làm mắm đó cũng tương xứng với tội ác của mẹ con Cám. Vì thế dân gian truyền tụng, không có phản cảm gì cả – ứng xử đó là ứng xử thích hợp. Tội ác đến đâu phải trả giá đến đó. Truyện cổ tích là thê giới tưởng tượng của nhân dân lao động trong xã hội có áp bức, bất công. Do đó họ chỉ gửi gắm ước mơ vào truyện cổ tích. Truyện cổ tích có nhiều dị bản, đây là 1 trong những dị bản đó. Có nhiều cách kết thúc khác nhau của cùng một câu truyện cổ tích. Tuy nhiên, SGK dành cho học sinh thì không có lời giải thích đó nên khiến cho dư luận phản ứng dữ dội như thời gian vừa qua. 3. Gía trị nghệ thuật của tác phẩm a. Vai trò, ý nghĩa của các yếu tố kì ảo – Bụt: + là hình ảnh đức Phật được dân gian hoá, tượng trưng cho ước mơ công bằng xã hội, luôn bảo vệ cái thiện. + Bụt chỉ xuất hiện ở giai đoạn đầu, là trợ thủ thần kì, với 3 lần xuât hiện khi Tấm chưa có ý thức đấu tranh để đem đến sự công bằng, niềm an ủi, động viên Tấm, đền bù thiệt thòi cho Tấm làm nên một thế giới cổ tích lãng mạn, thơ mộng chiếu rọi ánh sáng kì ảo của niềm hạnh phúc vào cuộc đời còn nhiều bất hạnh của con người. dẫu là hoang đường, các yếu tố này vẫn gieo vào trong độc giả niềm tin b. Những giá trị nghệ thuật khác Sự chuyển biến của hình tượng nhân vật Tấm: hình ảnh gần gũi, thân thuộc với nhân dân( con cá bống, yếm đỏ, cây khế, khung cửu, cây cau,) Kết hợp những câu hát vè, lời văn bình dị, dân giã,.. Lối kể chuyện như tâm tình, thủ thỉ ?Truyện cổ tích Tấm Cám nói riêng và cổ tích nói chung đã để lại trong em những ấn tượng và cảm xúc gì về nội dung và nghệ thuật? ? Tại sao nói Tấm Cám đặc trưng tiêu biểu nhất cho truyện cổ tích, nhất là truyện cổ tích thần kì? III. TỔNG KẾT Gía trị nội dung Sự biến hoá của Tấm thể hiện sức sống, sức trỗi dậy mãnh liệt của con người trước sự vui dập của kẻ ác. Đây là sức mạnh của thiện thắng ác. Mâu thuẫn và xung đột trong truyện phản ánh mâu thuẫn và xung đột trong gia đình phụ quyền thời cổ Đặc sắc của truyện thể hiện ở sự chuyển biến của hình tượng nhân vật Tấm: từ yếu đuối, thu động đến kiên quyết đấu tranh giành lại sự sống và hạnh phúc cho mình Gía trị nghệ thuật Nghệ thuật đặc trưng của truyện cổ tích: motip, yếu tố kì ảo, lối kể chuyện,.. Nhiều yếu tố thần kì trong câu chuyện: Bụt, gà biết nói, 4 lần hoá thân của Tấm Kết cấu quen thuộc đã thành mô-tip trong truyện cổ tích: người mồ côi, kẻ ác gặp ác, ở hiền gặp lành ? ý nghĩa nhan đề của truyện ??câu hỏi luyện tập Đặc sắc của truyện thể hiện ở sự chuyển biến của hình tượng nhân vật Tấm: từ yếu đuối, thu động đến kiên quyết đấu tranh giành lại sự sống và hạnh phúc cho mình? Em hiểu như thế nào về nhận định trên? Phân tích tác phẩm để làm rõ. cách gọi dân giã, gợi thân phận thể hiện xung đột, mâu thuẫn trong tác phẩm

Soạn Bài Tấm Cám, Trang 72 Sgk Ngữ Văn Lớp 10

Tấm Cám là câu chuyện nổi bật không chỉ trong văn học mà còn trong cuộc sống, phim ảnh. Cùng soạn bài Tấm Cám và trả lời các câu hỏi trang 65 SGK Ngữ văn 10, tập 1 để tìm hiểu cuộc đời của nhân vật Tấm, người lao động xưa muốn gửi gắm những ước mơ, khát vọng về công bằng, về đạo lí “ở hiền gặp lành” người tốt ắt sẽ được hưởng hạnh phúc.

Soạn bài Tấm Cám

– Mối mâu thuẫn và xung đột trong truyện chính là mối mâu thuẫn giữa dì ghẻ – con chồng, giữa chị em cùng cha khác mẹ

– Mối mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám được thể hiện qua các chi tiết: cái yếm đỏ, cá bống, Tấm ướm thử giày của vua, chim vàng anh, chiếc khung cửi,..

– Diễn biến truyện : mẹ con Cám thì ngày càng độc ác còn Tấm ban đầu hiền lành, phản ứng yếu ớt nhưng sau đó đã chủ động đấu tranh đáp trả những gì mà mẹ con Cám đã làm.

Hình thức biến hóa của Tấm: đầu tiên Tấm biến thành chim Vàng anh, tiếp đó là cây xoan, khung cửi, quả thị. Thông qua hình thức biến hóa này đã cho thấy vẻ đẹp, phẩm chất của Tấm – một vẻ đẹp trong và bình dị  Sức sống mãnh liệt và thần kì của Tấm.

Hành động trả thù của Tấm đối với mẹ con Cám là thích đáng, phù hợp với những gì mà mẹ con Cám đã gây ra cho Tấm. Hành động đó phản ánh quy luật: Ở hiền gặp lành, ác giả ác báo.

– Trong gia đình: mẫu thuẫn giữa dì ghẻ và con chồng

– Ngoài xã hội: mâu thuẫn giữa thiện và ác

Câu 1. Phân tích diễn biến truyện để thấy mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám đã diễn ra như thế nào (lưu ý các đoạn kể về cái yếm đỏ, con bống, thử giày, cái chết của Tấm, chim vàng anh, chiếc khung cửi).

– Câu chuyện được diễn biến qua 2 chặng chính:+ Chặng 1: Tấm ở với dì ghẻ.+ Chặng 2: Tấm trở thành Hoàng hậu đến hết truyện.

– Chặng 1: Tấm ở với dì ghẻ.+ Cái yếm đỏ – mâu thuẫn quyền lợi vật chất.Tấm chăm chỉ, còn Cám lười biếng, lừa chị để lấy giỏ tép về lĩnh dải yếm đỏ. Hành động của Cám chứng tỏ mâu thuẫn về quyền lợi vật chất giữa những người con trong gia đình – con của dì ghẻ luôn được chiều chuộng, thiên vị, được mẹ dành cho những của ngon, đồ tốt còn con riêng lại chịu cảnh làm lụng, vất vả nhưng không được hưởng quyền lợi.+ Con bống – mâu thuẫn quyền lợi tinh thần.Là người bạn duy nhất chia sẻ buồn vui với Tấm trong gia đình, nhưng lại bị mẹ con Cám giết thịt. Họ không muốn cho Tấm có một người bạn nào, không cho cô được hưởng một chút hạnh phúc, thú vui tinh thần nào.+ Đi xem hội – mâu thuẫn quyền lợi tinh thần.Nhà vua mở hội, đáng ra Tấm cũng được đi xem nhưng mụ dì ghẻ lại bày kế hành hạ, không cho Tấm đi. Những người dì ghẻ cay độc không bao giờ muốn cho con riêng của chồng được thảnh thơi, vui vẻ dù là một giây phút nhỏ nhoi.+ Thử giày- mâu thuẫn cả về vật chất và tinh thần.“Chuông khánh còn chả ăn ai, nữa là mảnh chĩnh vứt ngoài bờ tre”.⟹ Câu nói cho thấy sự khinh bỉ của dì ghẻ, vừa coi thường nhân phẩm của Tấm vừa nhằm chê bai sự không xứng đáng của cô.⟹ Tóm lại, chặng 1 phản ánh mâu thuẫn xoay quanh quyền lợi vật chất và tinh thần trong cuộc sống gia đình thường ngày.

– Tấm có 4 lần biến hóa:+ Lần 1: Chim Vàng AnhChim vàng anh là loài chim cao quý, có giọng hót hay có lẽ vậy mà Tấm đã hóa kiếp thành con chim để được quấn quýt bên vua. Cũng chính vàng anh đã hót mắng Cám để trút nỗi hận.+ Lần 2: Hai cây xoanMột lần nữa bị hãm hại, nhưng Tấm không từ bỏ, nàng hóa thân vào hai cây xoan xanh mát và lại chiều được ý vua.+ Lần 3: Khung cửiLần biến hóa này là do Cám làm nên, chặt cây làm khung cửi nhưng Cám lại bị Tấm dọa cho một phen hú vía.+ Lần 4: Qủa thịĐây là lần hóa thân cuối cùng, mang lại cái kết có hậu cho cuộc đời Tấm. Đây cũng là chi tiết mang tính thẩm mĩ cao. Qủa thị rất gần gũi với mỗi người dân Việt, hơn thế nó mang trong mình hương thơm dịu ngọt, mang lại cảm giác vô cùng dễ chịu. Tấm bước ra từ quả thị như một lời tuyên bố về sự trường tồn vĩnh cửu của cái thiện.Bốn vật mà Tấm hóa thân đều là những vật bình dị, gần gũi quen thuộc với mỗi người dân Việt Nam. Ở đây có sự hóa thân từ xa tiến đến gần, từ bên ngoài vào bên trong, từ xa đến gần gũi với con người.– Ý nghĩa của quá trình biến hóa:+ Thể hiện sức sống, sự trỗi dậy mãnh liệt của Tấm cũng như của cái thiện trước cái ác.+ Đó là sức mạnh, sự trường tồn vĩnh cửu của cái thiện trước cái ác.

Câu 3: Anh(chị) suy nghĩ như thế nào về hành động trả thù của Tấm đối với Cám?

– Xét về góc độ đạo đức: Hành động của Tấm có phần trái với bản chất hiền lành, lương thiện. Tuy nhiên, đây là hành động trả thù xứng đáng cho những con người độc ác, vô nhân trong xã hội.– Xét về vấn đề thể loại: Hành động trả thù của Tấm đã thể hiện đúng yêu cầu thể loại về truyện cổ tích.

Câu 4: Bản chất của mâu thuẫn và xung đột trong truyện (Tấm và mẹ con Cám đại diện cho các lực lượng đối lập nào, trong gia đình hay ngoài xã hội)?

Các lực lượng đối lập trong truyện:– Trong gia đình:+ Dì ghẻ – con chồng+ Con chung – con riêng– Ngoài xã hội:+ Người thiện – kẻ ác– Bản chất của mâu thuẫn và xung đột:+ Mâu thuẫn gia đình: nguyên nhân là do vấn đề thừa kế gia sản, những quyền lợi vật chất của các thành viên gia đình.+ Mâu thuẫn xã hội: thiện – ác: nguyên nhân do xung đột giữa các lực lượng đối lập trong xã hội nhằm khẳng định quyền lợi và địa vị mới.

LUYỆN TẬP CHUYỆN TẤM CÁM Căn cứ vào định nghĩa truyện cổ tích ở bài “Khái quát văn học dân gian Việt Nam” và mục Tiểu dẫn của bài này, hãy tìm trong Tấm Cám những dẫn chứng để phân tích, làm rõ các đặc trưng của truyện cổ tích thần kì.

Bụt – chính là Phật, có phép lực vô biên, hiền từ.

Tấm – sự biến hóa thần kì thông qua những lần bị giếtCon gà: biết nói, biết bới xương cho Tấm.

Chim sẻ: biết nhặt riêng thóc và gạo.

Xương bống: biến thành quần áo đẹp, đôi giày và con ngựa đẹp.

Chim vàng anh: do Tấm hóa thân, biết hót lời đe dọa Cám, biết làm vui lòng vua.

Hai cây xoan: biết vươn mình che mát cho vua.

Khung cửi: biết chửi rủa Cám.

Quả thị: bên trong là một cô Tấm, hằng ngày chui ra chui vào.

– Các đặc trưng của truyện cổ tích thần kì:+ Có các yếu tố thần kì (tiên, Bụt, sự biến hóa thần kì, những vật có phép màu,…).+ Kết cấu: Nạn nhân phải trải qua nhiều hoạn nạn nhưng cuối cùng cũng tìm được hạnh phúc, sự công bằng.– Phân tích: Các yếu tố thần kì trong truyện “Tấm Cám”:+ Các nhân vật thần kì:

⟹ Các yếu tố thần kì trên thường được xuất hiện trong truyện cổ tích, mang những phép lạ; ẩn chứa bên trong sức mạnh phi thường có thể giúp đỡ những người nghèo khổ, đồng thời làm cho câu chuyện cổ tích trở nên li kì, hấp dẫn người đọc hơn.

+ Kết cấu:Tấm phải trải quan hoạn nạn từ khi ở chung với dì ghẻ đến khi trở thành Hoàng hậu.Khi ở với dì ghẻ thì bị bắt làm lụng vất vả, chịu lời cay nghiệt, thua thiệt so với Cám.Khi trở thành Hoàng hậu lại bị giết hại vô cùng tàn độc, phải trải qua 4 lần biến hóa để có thể tồn tại.Nhưng đến cuối cùng lẽ phải, cái tốt cũng chiến thắng. Cái kết thể hiện được ước mơ cháy bỏng của nhân dân lao động về hạnh phúc gia đình, về lẽ công bằng xã hội.

– Soạn bài Tam đại con gà– Soạn bài Nhưng nó phải bằng hai mày Câu 1 (trang 72 sgk Ngữ Văn 10 Tập 1):

Xem tiếp các bài soạn để học tốt môn Ngữ Văn lớp 10

Mâu thuẫn giữa Tấm và Cám gay gắt, quyết liệt, là vấn đề một mất một còn. Vậy nên, Tấm chỉ có hai lựa chọn một là trả thù Cám (Cám chết) hoặc là Tấm chết. Bởi vậy hành động trả thù của Tấm cũng có thể hiểu nó không còn chỉ là vấn đề trả thù nữa mà nó còn là vấn đề sinh tồn. Qua hành động trả thù của Tấm, nhân dân ta gửi gắm quan niệm: “ác giả ác báo”, “gieo nhân nào, gặt quả ấy”. Cám phải nhận sự trừng phạt thích đáng sau tất cả những gì Cám đã làm.

Câu 4 (trang 72 sgk Ngữ Văn 10 Tập 1): Bản chất của mâu thuẫn và xung đột trong truyện:

– Mâu thuẫn xung đột trong gia đình phụ quyền thời cổ (mâu thuẫn dì ghẻ – con chồng): nguyên nhân của mâu thuẫn này là vấn đề thừa kế gia sản và những quyền lợi khác giữa các thành viên trong gia đình.– Mâu thuẫn giữa cái thiện và cái ác: cuộc đấu tranh giữa người lương thiện và kẻ gian ác, bất lương.– Mâu thuẫn xã hội: mâu thuẫn về quyền lợi, địa vị, đẳng cấp xã hội. Tuy nhiên mâu thuẫn này còn khá mờ nhạt.

Ngoài nội dung ở trên, các em có thể tìm hiểu thêm phần Soạn bài Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt nhằm chuẩn bị cho bài học này.

Hơn nữa, Cảm nhận về bài thơ Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi là một bài học quan trọng trong chương trình Ngữ Văn 10 mà các em cần phải đặc biệt lưu tâm.

https://thuthuat.taimienphi.vn/soan-bai-tam-cam-ngu-van-10-38183n.aspx

Giáo Án Ngữ Văn 10 Tiết 22. 23: Đọc Văn Tấm Cám

Tieát 22-23 Phân môn : Đọc văn Ngày soạn : 28/9/10 Taám Caùm I.MỤC TIÊU BÀI HỌC 1.Kiến thức – những mâu thuẫn ,xung đột giữa dì ghẻ và con chồng trong gia đình phụ quyền thời cổ, giữa thiện vấc trong xã hội . Sức sống mãnh liệt của con người và niềm tin bất diệt của nhân dân – Kết cấu của truyện cổ tích : người nghèo khổ , bất hạnh trải qua nhiều hoạn nạ cuối cùng được hưởng hạnh phúc. Sử lí hợp tình sáng tạo yếu tố thần kì 2. kĩ năng – Tóm tắt văn bản tự sự -Phân tích một truyện cổ tích thần kì theo đặc trưng thể loại 3.Tư tưởng , tình cảm Qúy trọng tình nghĩa của con người , Biết quý Tấm – nhân vật ở hiền gặp lành II.THIẾT BỊ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC 1 GV : – SGK, SGV, Thieát keá baøi hoïc.tư liệu VHDG và tranh ảnh về cô Tấm – Phöông phaùp: Ñoïc saùng taïo , thaûo luaän, traû lôøi caâu hoûi. 2. HS : SGK , SBT , đọc và tóm tắt bài III.TIẾN TRÌNH LÊN LỚP 1.Kieåm tra baøi cuõ.(3 P): Bài: CHỌN SỰ VIỆC, CHI TIẾT TIÊU BIỂU TRONG BÀI VĂN TỰ SỰ Yêu cầu: 1. Giáo viên kiểm tra vở soạn của học sinh . 2. Thế nào là tự sự, sự việc, chi tiết trong văn tự sự? 3. Cách lựa chọn sự việc, chi tiết trong văn tự sự? 2.Lôøi vaøo baøi.(2P): Như chúng ta đã biết, cuộc đấu tranh giữa thiện và ác, mâu thuẫn giữa người xấu xa tàn độc với người hiền lành vốn là cuộc đấu tranh thường xuyên xảy ra tạo nên cốt truyện chung của thể loại truyện cổ tích, và ở đó hạnh phúc và chiến thắng luôn ở những con người bất hạnh và hiền lành. Để thấy được điều đó tiết học hôm nay chúng ta đi vào tìm hiểu truyện cổ tích “Tấm Cám”, một trong những câu chuyện khá quen thuộc 3.Tổ chức dạy học : (80 p) Hoaït ñoäng Thaày & Troø Yeâu caàu caàn ñaït Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm hieåu chung Mục tiêu Nhận biết thể loại cổ tích và phân biẹt các loại cổ tích – Tấm Cám là cổ tích thần kì Tóm tắt được truyện – kể lại cho nhiều người nghe Rút ra ý nghĩa câu chuyện cổ tích Tổ chức thực hiện : Thao tác 1: tìm hiểu tiểu dẫn Tìm hiểu thể loại truyện cổ tích + GV: Có mấy loại truyện cổ tích? Truyện cổ tích Tấm Cám thuộc loại truyện cổ tích nào ? – Hoïc sinh ñoïc vaø trình baøy noäi dung phaàn tieåu daãn trong sgk (trang 76 ) – Neâu ñaëc ñieåm , giaù trò tö töôûng cuûa truyeän coå tích thaàn kyø? + GV hỏi + HS: Phát biểu * Kết quả : – Gv chốt lại : Truyeän coå tích thaàn kì laø loaïi truyeän : + Coù söï tham gia cuûa caùc yeáu toá thaàn kì . + Keát caáu phoå bieán: Nhaân vaät chính traûi qua hoaïn naïn cuoái cuøng ñöôïc höôûng haïnh phuùc thoaû nguyeän mô öôùc . + Noäi dung : Theå hieän maâu thuaãn , xung ñoät trong gia ñình , ngoaøi xaõ hoäi ; cuoäc ñaáu tranh giöõa thieän – aùc, toát – xaáu ; ñeà cao caùi thieän pheâ phaùn caùi aùc; theå hieän mô öôùc thieän chieán thaéng aùc , xaõ hoäi coâng baèng haïnh phuùc. HS ghi bài Thao tác 2: Đọc và kể lại truyện Gv gọi HS tóm tắt truyện – giọng kể – HS lần lượt nối nhau kể -Truyện cổ tích Tấm Cám có thể chia mấy phần? Tóm tắt nội dung mỗi phần? – HS trả lời : * Kết quả : – GV nhận xét chung : – Mở truyện: “Ngày xưa việc nặng” à giới thiệu các nhân vật chính và hoàn cảnh truyện . – Thân truyện: “Một hôm về cung” à diễn biến câu chuyện: + Tấm ở với gì ghẻ và Cám đến khi trở thành hoàng hậu . + Tấm bị giết và hóa thân . – Kết truyện: còn lại à Tấm trả thù mẹ con Cám. – HS ghi bài Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu văn bản truyện. Mục tiêu : Phân tích làm nổi bật cuộc đấu tranh thiện và ác Gía trị truyện cổ tích thần kì Bài học ở hiền gặp lành Tổ chức thực hiện – Thao tác 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu Thân phận và con đường đến với hạnh phúc của Tấm: -Theo doõi toaøn truyeän , ta thaáy noåi baät leân söï ñoái laäp vaø maâu thuaãn gì? Giöõa nhaân vaät naøo vôùi nhaân vaät naøo? Maâu thuaãn ñoù phaùt trieån ra sao theo maïch coát truyeän? Maâu thuaãn naøo laø chuû yeáu , vì sao? – Maâu thuaãn ñöôïc naâng leân khoûi quan heä gia ñình thaønh maâu thuaãn xaõ hoäi. -HS khaùi quaùt phaùt bieåu thaûo luaän ñeå ñi ñeán thoáng nhaát nhaän ñònh * Kết quả : – GV định hướng và HS ghi bài Thao tác 2: Tìm hiểu diễn biến mâu thuẫn xung đạt giữa Tám Cám Bước 1: Chặng 1 GV : Maâu thuaãn giöõa Taám vaø meï con Caùm coù theå chia laøm maáy chaëng?Toùm taét nhöõng söï vieäc chính trong töøng chaëng? C haëng naøo caêng thaúng phöùc taïp nhaát? – HS phát biểu – Gv hỏi : ÔÛ chaëng ñaàu em thaáy Taám laø ngöôøi nhö theá naøo? Nhaän xeùt cuûa em veà meï con Caùm? Vai troø cuûa buït trong phaàn ñaàu cuûa truyeän? – Hs suy nghĩ và trả lời Gv gợi mở vấn đề : -Nhöõng hình aûnh con boáng, con gaø,ñaøn chimseû ñaëc bieät hình aûnh chieác giaøy ñaùnh rôi coù yù nghóa gì? HS nêu suy nghĩ của bản thân * Kết quả : – GV định hướng ý chính – HS ghi bài Bước 2: Chặng 2 -Maâu thuaãn giöõa Taám vaø meï con Caùmkhi Taám trôû thaønh hoøang haäu coù giaûm ñi khoâng? Vì sao? HS phát biểu – Boán laàn hoùa thaân cuûa Taám sau moãi laàn bò gieát chöùng toû ñieàu gì? – HS nêu suy nghĩ bản thân hiểu * Kết quả – GV định hướng HS ghi nhận Thao tác 3: Chi tiet Tấm trả thù GV : neâu vaán ñeà thaûo luaän – Noùi veà haønh ñoäng traû thuø cuûa Taám coù nhöõng yù kieán sau: +Taám traû thuø laø hôïp lí, laø ñích ñaùng .Meï con Caùm ñaùng bò tröøng trò nhö vaäy. + Taám laøm vaäy laø traùi vôùi banû chaát hieàn haäu, laøm giaûm veû ñeïp thuaàn khieát cuûa nhaân vaät.S o vôùi Thaïch Sanh Taám khoâng baèng.Taám cuõng heïp hoøi, ích kæ. * Kết quả : – GV chốt lại – HS khắc sâu ý – ghi nhận Thao tác 4: Nghệ thuật – Neâu nhöõng neùt chính veà noäi dung ngheä thuaät cuûa truyeän coå tích Taám Caùm? HS trả lời * Kết luận GV định hướng chung HS ghi bài Hoạt động 3 : tổng kết Mục tiêu : Nhận định và đánh giá truyện Rút ra bài học thiện và ác Học tập sức sóng mãnh liệt của Tấm Tổ chức thực hiện Nêu những nét chính về nội dung nghệ thuật của truyện cổ tích Tấm Cám? + HS: Phát biểu. * kết luận : – GV chốt ý lại :Truyện làm rung động người đọc bởi cốt truyện hấp dẫn và nổi niềm bất hạnh đáng thương của cô gái mồ côi có ý thức vươn lên mạnh mẽ để đấu tranh không khoan nhượng cho hạnh phúc . Truyện đã phản ánh ước mơ và tinh thần lạc quan của ông cha ta – HS ghi nhận – HS đọc ghi nhơ- SGK I .Tìm hieåu chung 1. Thể loại: – Khái niệm: SGK. – Phân loại: + TCT thần kì + TCT sinh hoạt + TCT loài vật -Phaân loaïi truyeän coå tích: 3 loaïi + Coå tích sinh hoaït + Coå tích loaøi vaät + Coå tích thaàn kì(chieám soá löôïng nhieàu nhaát). 2. Ñoïc keå Giaûi thích töø khoù(sgk) Boá cuïc – Môû truyeän “Ngaøy xöa vieäc naëng”: giôùi thieäu caùc nhaân vaät chính vaø hoaøn caûnh truyeän . – Thaân truyeän: “Moät hoâm veà cung”: dieãn bieán caâu truyeän . + Taám ôû vôùi gì gheû vaø Caùm ñeán khi trôû thaønh hoaøng haäu . + Taám bò gieát vaø hoùa thaân . -Keát truyeän :(coøn laïi) Taám traû thuø meï con Caùm. II. Phaân tích: 1.Nhaân vaät vaø maâu thuaãn xung ñoät chuû yeáu. -Maâu thuaãn gia ñình: -Maâu thuaãn xaõ hoäi 2 . Dieãn tieán maâu thuaãn , xung ñoät giöõa Taám vaø meï con Caùm. Goàm hai chaëng: Chaëng 1: Maâu thuaãn trong gia ñình , tranh ñoaït quyeàn lôïi vaät chaát ,tinh thaàn . – Ñi baét teùp : – Ñi chaên traâu – Ñi xem hoäi – Taám laø ngöôøi baát haïnh , bò haét huûi, yeáu ñuoái thuï ñoäng , deã khoùc , chaêm chæ hieàn laønh . – Meï con caùm : ñoäc aùc , nhaãn taâm , nhoû nhen , löøa doái Taám – Nhaân vaät buït ñoùng vaøi troø yeáu toá thaàn kì hieän ra kòp thôøi trôï giuùp tìm caùch giaûi quyeát khoù khaên , beá taéc cuûa nhaân vaät baát haïnh (Taám) . – Hình aûnh con boáng , con gaø , ñaøn chim seû , chieác giaøy coù yù nghóa quan troïng . Ñaëc bieät hình aûnh chieác giaøy ñaùnh rôi laø moät trong nhöõng chi tieát , hình aûnh ñoäc ñaùo bôûi noù khoâng chæ laø söï töôûng ñeïp maø laø coøn caàu noái , caùi côù ñeå so saùnh vôùi caùm , daãn ñeán Taám gaëp Vua , trôû thaønh Hoaøng haäu ,môû maøn hoaøng loaït toäi aùc cuûa meï con Caùm. b. Chaëng hai: Khi Taám trôû thaønh hoaøng haäu . -Maâu thuaãn giöõa Taám vaø meï con caùm khoâng giaûm maø coøn phaùt trieån ngaøy moät caêng thaúng gay gaét, quyeát lieät. Ñaây khoâng coøn la maâu thuaãn gia ñình maøñaõ phaùt trieån thaønh xung ñoät moät maát moät coøn mang tính xaõ hoäi. + Meï con Caùm tìm ñuû caùch vaø nhieàu laàn truy ñuoåi hoøng tieâu dieät baèng ñöôïc Taámñeå ñoäc chieám ngoâi hoøang haäu,hoøng troïn ñôøi höôûng phuù quí. + Taám cuõng daàn tröôûng thaønh hôn. Thöïc teá khoác lieät ñaõ thay ñoåi tính neát ,caùch noùi naêng öùng xöû cuûa coâ.Sau moãi laàn bò gieát Taám ñeàu khoâng cheát ,tìm caùch hoùa thaân sang kieáp khaùc, vaät khaùc, tìm caùch maéng ruûa, toá caùo toäi aùc cuûa Taám. è Quan nieäm thieän thaéng aùc vaø tinh thaàn laïc quan ,nieàm tin vaøo chaân lí, coâng baèng xaõ hoäi cuûa ngöôøi Vieät xöa. 3.Chi tieát Taám traû thuø ôû keát truyeän: Haønh ñoäng traû thuø cuûa Taám laø ñích ñaùng vì meï con caùm ñaõ nhieàu laàn haïi Taám hoøng tieâu dieät Taám ñeán cuøng, khoâng cho Taám con ñöôøng soáng.Taám phaûi traû thuø thì môùi coù theå toàn taïi.Maët khaùc, maâu thuaãn cuûa Taám vaø meï con Caùm khoâng coøn laø maâu thuaãn gia ñình maø laø maâu thuaãn xaõ hoäi.Maâu thuaãn giöõa thieän vaø aùc, giöõ a ngöôøi boùc loät vaø ngöôøi bò boùc loät.Toùm laïi, Taám traû thuø laø ñeå ñoøi laïi quyeàn soáng , quyeàn laøm ngöôøi. 4.Nghệ thuật – Có sự tham gia của các yếu tố thần kì . – Đối tượng : Con người nhỏ bé trong xã hội – Kết cấu phổ biến: Nhân vật chính trải qua hoạn nạn cuối cùng được hưởng hạnh phúc thoả nguyện mơ ước . – Nội dung : Thể hiện mâu thuẫn, xung đột trong gia đình, ngoài xã hội; cuộc đấu tranh giữa thiện – ác, tốt – xấu ; đề cao cái thiện phê phán cái ác; thể hiện mơ ước thiện chiến thắng ác, xã hội công bằng hạnh phúc. – Kết thúc: có hậu. III.Toång keát _ Söï bieán hoùa cuûa Taám theå hieän söùc soáng ,söùc troãi daây maõnh lieät cuûa con ngöôøi tröôùc söï vuøi daäp cuûa keû aùc. Ñaây laø söùc maïnh thieän thaéng aùc. Maâu thuaãn vaø xung ñoät trong truyeän phaûn aùnh maâu thuaãn vaø xung ñoät trong gia ñình phuï quyeàn thôøi coå. -Ñaëc saéc ngheä thuaät cuûa truyeän theå hieän ôû söï chuyeån bieán cuûa cuûa hình töôïng nhaân vaät :töø yeáu ñuoái thuï ñoäng ñeá kieân quyeát ñaáu tranh giaønh laïi söï soáng, haïnh phuùc cho mình. 4.Cuûng coá (3 ) Cảm nghĩ của mình sau khi học truyện? 5.Cuûng coá: (2 p) Học bài và soạn bài mới : “Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự” Câu hỏi: 1. Thế nào là miêu tả ? Thế nào là biểu cảm? Miêu tả và biểu cảm ở các văn bản của SGK có gì giống và khác nhau? 2. Trong văn miêu tả, yêu cầu cần phải miêu tả như thế nào? Yêu cầu miêu tả trong văn tự sự như thế nào? Trong văn biểu cảm, cần chú trọng điều gì? Trong văn tự sự, cần miêu tả như thế nào? 3. Căn cứ vào đâu để đánh giá hiệu quả miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự ? 4. Hãy xác định những câu văn có yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn bản SGK? Tác dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn bản trên ? 5. Chọn cách điền từ thích hợp vào chỗ trống . 6. Để làm tốt việc miêu tả trong văn bản tự sự ta phải làm gì? 7. Em hãy tìm các khái niệm đúng? Em thử giải thích điều không chính xác của câu

Đọc Hiểu Văn Bản Tấm Cám

Đọc hiểu văn bản Tấm Cám

Gợi dẫn 1. Thể loại Truyện cổ tích là một thể loại truyện dân gian có nguồn gốc từ thời nguyên thuỷ nhưng chủ yếu phát triển trong xã hội có giai cấp với chức năng chủ yếu là phản ánh và lí giải những vấn đề xã hội, những số phận khác nhau của con người. Theo Nguyễn Đổng Chi, truyện cổ tích có bốn đặc điểm :

Yếu tố tưởng tượng trong loại hình truyện cổ tích Việt Nam nói chung ít xa lạ với nhân tính : loại truyện sinh hoạt chiếm một tỉ lệ tương đối cao ; loại truyện thần kì, truyện loài vật, truyện phiêu lưu mạo hiểm chiếm một tỉ lệ tương đối thấp.

– Truyện cổ tích Việt Nam thấm đậm chất liệu đời sống xã hội Việt cổ ; là biểu trưng nghệ thuật của cái hiền hoà, nhân ái, hay tính chừng mực trong tâm lí dân tộc.

– Tính cách phê phán hiện thực khá đậm trong truyện cổ tích Việt Nam ; nhân vật tích cực thường tỏ ra không bằng lòng với trật tự, tập tục có sẵn, phản ứng lại cái ti tiện tầm thường.

– Truyện cổ tích Việt Nam có một mảng đáng kể nêu bật vai trò tích cực của người phụ nữ, đề cập đến ước mơ tình yêu và hôn nhân tự do( 1).

Truyện cổ tích gồm ba loại lớn :

– Truyện cổ tích thần kì ;

– Truyện cổ tích sinh hoạt ;

– Truyện cổ tích loài vật.

2. Tác phẩm

Tấm Cám thuộc loại truyện cổ tích thần kì, thể hiện những đặc trưng tiêu biểu của truyện cổ tích. Đó là câu chuyện về cuộc chiến đấu giữa thiện và ác, là minh hoạ cho tư tưởng “ở hiền gặp lành” của nhân dân, là câu chuyện về những người thấp cổ bé họng trong xã hội nhưng lại có những phẩm chất tốt đẹp. Câu chuyện có hai tuyến nhân vật, đây là nét tiêu biểu cho thi pháp truyện cổ tích : Tấm – đại diện cho phía thiện, luôn bị chèn ép và hãm hại ; mẹ con Cám – đại diện của cái ác, luôn tìm mọi cách hãm hại người tốt. Cuộc đấu tranh không khoan nhượng giữa thiện và ác được thể hiện rõ ở mối quan hệ Tấm – Cám.

Trong truyện cổ tích, yếu tố kì ảo có vai trò giúp Thiện thắng ác, tạo nên sự hấp dẫn cho tác phẩm ; đồng thời thể hiện sức sáng tạo và ước mơ của nhân dân lao động về một cuộc sống tốt đẹp và công bằng hơn. Tấm Cám là câu chuyện có nhiều ý nghĩa : ý nghĩa nhân sinh, ý nghĩa văn hoá… Kết thúc truyện tuy rất bi thảm song nó thể hiện niềm căm phẫn tột độ của tác giả dân gian đối với cái ác.

3. Tóm tắt

Tấm và Cám là hai chị em cùng cha khác mẹ. Tấm ở với dì ghẻ, bị mẹ con Cám bắt làm lụng suốt ngày. Một lần, để giành lấy yếm đỏ, Cám lừa đổ hết tép trong giỏ của Tấm, chỉ còn sót lại con bống. Tấm khóc, Bụt hiện lên dặn Tấm về nuôi cá bống. Mẹ con Cám lại lừa Tấm đi chăn trâu xa, ở nhà giết bống. Mất bống, Tấm khóc. Bụt hiện lên và dặn cô nhặt x­ương bống chôn vào bốn chân gi­ường. Vua mở hội. Bụt bày cách cho Tấm nhặt thóc gạo nhanh và có quần áo, khăn, giày đẹp để đi hội. Vua nhặt đ­ược chiếc giày Tấm đánh rơi bèn truyền lệnh ướm giày kén vợ và Tấm trở thành hoàng hậu.

Ngày về nhà giỗ cha, Tấm bị mẹ con dì ghẻ bày m­ưu giết chết để Cám đư­ợc thế chân. Tấm biến thành chim vàng anh bay vào cung. Nhiều lần bị Cám hãm hại, Tấm phải hoá thân thành cây xoan đào, khung cửi rồi cây thị… Về ở với bà cụ bán n­ước, Tấm đảm đang, khéo léo. Vua ghé vào quán nư­ớc thấy miếng trầu giống trầu Tấm têm ngày xư­a bèn hỏi thăm, nhận ra vợ mình và đón nàng về cung. Cám càng sinh lòng ghen ghét, ao ư­ớc đ­ược xinh đẹp như­ chị. Tấm bày cách xui Cám ngồi dưưới hố thật sâu rồi sai ngư­ời dội nư­ớc sôi xuống. Cám chết. Nghe tin dữ, mụ dì ghẻ uất lên, ngã vật xuống đất chết theo.

4. Cách đọc và kể

– Thể hiện lời dẫn chuyện khác với lời nhân vật.

– Dựa trên đặc điểm của các nhân vật, thể hiện giọng đọc, giọng kể : Tấm hiền thục, Cám chanh chua, Bụt nhân từ, mẹ Cám độc ác.

Một vấn đề nổi bật trong truyện cổ tích Tấm Cám là xung đột truyện. Mâu thuẫn giữa Tấm với mẹ con dì ghẻ phản ánh mối xung đột giữa cái thiện với cái ác trong xã hội. Xung đột này thường được truyện cổ tích giải quyết theo hướng cái thiện chiến thắng cái ác, dù phải trải qua gian nan, nguy khó, cuối cùng kẻ “ở hiền” tất sẽ “gặp lành”, được hưởng hạnh phúc và cái ác sẽ bị trừng trị một cách đích đáng.

Xét trên phương diện diễn biến, từ mở đầu đến kết thúc truyện, thái độ của Tấm đối với hành vi tàn ác của mẹ con Cám chuyển biến theo hướng sự phản kháng mỗi lúc một tăng tiến ; đồng thời cuộc đấu tranh giành và giữ hạnh phúc của Tấm trước mẹ con dì ghẻ ngày càng gian nan, quyết liệt hơn. Từ một cô Tấm hiền lành, chăm chỉ, lương thiện luôn luôn bị ức hiếp, bị bắt nạt, chỉ biết khóc trong oan ức, tủi cực,… đến một hoàng hậu bị cái ác hãm hại, giết chết, hết hoá thành vàng anh đến thành cây xoan đào, trở thành khung cửi và bị đốt thành tro, đến khi hoá thân vào quả thị rồi trở lại là cô Tấm,… Quá trình chết đi sống lại ấy cho thấy tính chất gian khó của cuộc đấu tranh “một mất một còn” của cái thiện với cái ác, đồng thời cũng cho thấy sức sống mãnh liệt đến mức không thể bị tiêu diệt của cái thiện.

Sự trở về với cuộc đời của Tấm ở cuối truyện nói lên quan niệm của nhân dân ngày xưa về hạnh phúc với triết lí “ở hiền gặp lành”. Trong ước mơ về công lí, công bằng xã hội ấy, cái thiện, người lương thiện được phần thắng, được hưởng hạnh phúc, đó là một kết cục tốt đẹp mang đặc trưng của truyện cổ tích ; còn cái ác phải trả giá, đúng như triết lí “ác giả ác báo”, “gieo gió gặp bão” mà nhân dân đã đúc kết.

Qua số phận của nhân vật Tấm, tác giả dân gian đã gửi gắm nhiều ước mơ, khát vọng. Đó là ước mơ về sự công bằng xã hội, cái thiện chiến thắng, cái ác phải trả giá ; ước mơ về hạnh phúc gia đình (Tấm – vua, sự trở về của Tấm bên vua…) ; ước mơ chính đáng và sự bù đắp cho những oan khổ bằng sự đổi đời (Tấm trở thành hoàng hậu) ; ước mơ tình nghĩa (Tấm và bà cụ hàng nước ; chim vàng anh, xoan đào và vua),…

Sự xuất hiện miếng trầu têm cánh phượng trong truyện mang nhiều ý nghĩa. Miếng trầu gắn với phong tục hôn nhân, với sự kết giao, hẹn ước, với tình nghĩa thuỷ chung,… mang đậm bản sắc văn hoá Việt Nam. Có thể thấy hình ảnh miếng trầu và tục ăn trầu trong truyện Sự tích trầu cau hoặc trong ca dao, tục ngữ, thành ngữ, ví dụ :

– Miếng trầu ăn ngọt như đường, Đã ăn lấy của, phải thương lấy người. – Miếng trầu là đầu câu chuyện. – Miếng trầu nên dâu nhà người.

Trong quá trình chuyển biến của thái độ, sự phản kháng của Tấm đối với hành vi tàn ác của mẹ con Cám, cũng là quá trình đấu tranh của cái thiện với cái ác, yếu tố kì ảo có một vai trò quan trọng, thể hiện khát vọng, ước mơ, quan niệm của nhân dân. Nếu như ở phần đầu của truyện, mỗi lần Tấm gặp khó khăn Bụt đều hiện lên để ban tặng cho những vật thần kì, thì đến phần sau câu chuyện, ta không còn thấy Tấm khóc, cũng không thấy Bụt hiện ra nữa, mặc dù càng về sau thì sự nguy khó, gian nan mà Tấm gặp phải càng cao. Tính chất của yếu tố kì ảo ở phần sau không giống như ở phần đầu truyện, dù nó vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc quyết định số phận, quá trình hoá thân của Tấm nhưng rõ ràng là tác giả dân gian đã gửi gắm vào nhân vật Tấm ý thức chủ động trong việc giành và giữ hạnh phúc cho mình. Chim vàng anh, xoan đào, quả thị, rồi Tấm trở về và trừng trị mẹ con Cám, ở giai đoạn này cái thiện đã trực diện đấu tranh, quyết giành lấy sự sống trước cái ác.

Truyện Tấm Cám thể hiện rõ đặc điểm của thể loại truyện cổ tích thần kì. Đó là sự xuất hiện của yếu tố kì ảo và vai trò của nó đối với diễn biến, kết thúc câu chuyện. Có thể liệt kê ra các yếu tố kì ảo trong truyện Tấm Cám : Bụt, con gà biết nói tiếng người, đàn chim sẻ, sự hoá thân của Tấm thành chim vàng anh, xoan đào, quả thị rồi trở lại làm người, con quạ biết nói.

Tham khảo một số bản kể :

1. Các bản kể của người Kinh

a) Các bản kể ở đồng bằng Bắc Bộ :

Bản kể trên là bản kể phổ biến ở đồng bằng Bắc Bộ. Một số làng xã ở Bắc Ninh có đền thờ bà Tấm. Đây là hiện tượng phong kiến hoá truyện cổ tích dân gian để đề cao một nhân vật lịch sử có ảnh hưởng rộng ở một vùng nhất định. Truyện ỷ Lan Thái hậu đã mượn nhiều chi tiết của truyện dân gian Tấm Cám. Các làng, xã như Dương Quang, Thuận Quang (huyện Thuận Thành), Sơn Trung, Sơn Nam (huyện Võ Giàng), Hưng Lãng, Thanh Đăng, Cát Lư, Thục Cầu, Nghĩa Lộ, Hoàng Nha, Thanh Miếu (huyện Văn Mĩ, Hải Hưng), Phú Thị (Gia Lâm, Hà Nội)… có đền thờ ỷ Lan Thái hậu (vợ Lí Thánh Tông), tức gọi là đền bà Tấm. Có một số chi tiết khác với bản kể chung, như :

– Tấm đem đôi hài quý phơi nắng, chẳng may chim thần cắp đi một chiếc đem vào bỏ ở cung vua Lí Thánh Tông. Vua đi cầu tự, bắt đàn bà con gái ướm thử, Tấm bận cắt cỏ không ra đón vua, vua cho gọi lại ướm hài thì chân vừa như in. Vua lấy làm vợ, gọi là ỷ Lan thái phi. ỷ Lan từ chỗ là cung phi được tôn làm nguyên phi (đứng đầu các phi sau hoàng hậu), về sau đoạt ngôi thái hậu của bà Thượng dương.

– Giày của Tấm là do chen chúc nhau ngày hội mà tuột ra. Vua nhận được giày, bắt dân gian ướm chân. Một số vùng như La Miệt (Quế Võ), Nga Hoàng (Võ Giàng)… trong ngày hội làng trước đây còn có tục chen nhau, với niềm tin có làm như vậy mới có hạnh phúc.

– Trong bốn lọ chôn ở chân giường có một lọ nước thần, Tấm tắm rửa, người mỗi ngày mỗi đẹp.

– Ông Bụt được thay bằng nhà sư Đại Điên, vị pháp sư đã giết Từ Vinh và bị Từ Đạo Hạnh đánh chết.

Sự tích ỷ Lan Thái hậu không phải là dị bản của truyện dân gian Tấm Cám mà là hiện tượng vay mượn cốt truyện dân gian để đề cao một nhân vật lịch sử. Chúng ta nêu ở đây để đối chiếu với tham khảo.

b) Bản kể ở đồng bằng Nam Bộ :

Cốt truyện cũng giống như bản kể chung, chỉ khác một số chi tiết :

– Tấm, Cám là hai chị em sinh đôi, Cám có xấu hơn nhưng khuôn mặt có hao hao giống nhau. Về sau, Cám giết Tấm tranh lấy vua, vua mới bị lầm.

– Tấm, Cám đi bắt cá để chọn xem ai làm chị, chứ không phải để lấy cái yếm đỏ. Do đó, lúc con Cám lừa Tấm, nó hát :

Đầu ai có rơm có rác, Kêu tôi bằng bác Tôi phủi rác cho

– Chim sẻ hiện lên, bày cho Tấm sàng gạo. Tấm chỉ sàng một loáng là đấu thóc và đấu gạo tách khỏi hẳn nhau.

– Vua tới dự giỗ chồng bà lão hàng nước, cầm miếng trầu mà nhận ra Tấm.

2. Các bản kể của đồng bào miền núi

a) Các bản kể của đồng bào Tày :

Truyện Tua Gia – Tua Nhi na ná như truyện Tấm Cám, ngoài ra có một số chi tiết khác như :

– Mụ dì ghẻ bắt Tua Gia gánh nước bằng ống bương thủng và lừa :

Gánh nước thì gánh suối xa Chớ gánh gần nhà, nước chẳng nên ăn

– Tua Gia bị giết hoá kiếp thành gà chứ không phải chim vàng anh.

– Tua Gia có con trai, Tua Gia chết đi, sống lại, nhờ có con trai mà vua và Tua Gia mới nhận ra nhau.

Ngoài truyện Tua Gia – Tua Nhi, đồng bào Tày còn có một số truyện khác như Nàng Khao – nàng Dăm, Cô gái mồ côi, nội dung cơ bản cũng như vậy.

b) Bản kể của đồng bào Nùng :

Truyện Ô Pẻn – Ô Kin của đồng bào Nùng giản đơn, ít chi tiết nhưng lại có những chi tiết đậm màu sắc núi rừng, thí dụ :

– Mẹ Ô Pẻn bị bố Ô Pẻn đánh chết vứt vào rừng hoá thành thần hổ. Ô Pẻn bị dì ghẻ bắt lên rừng canh nương. Thần hổ săn sóc Ô Pẻn, cô gái trở nên xinh đẹp vô cùng. Ô Kin thấy vậy, tranh đi canh nương. Thần hổ hiện lên quật chết. Quạ báo tin Ô Kin chết cho mụ dì ghẻ, mụ này lên rừng tìm xác con cũng bị thần hổ quật chết luôn.

c) Bản kể của đồng bào Thái :

Đồng bào Thái có truyện ý Ưởi, ý Noọng.

– ý Ưởi bị dì ghẻ hành hạ, khi mang giỏ cá rỗng không về bị dì đánh đuổi lên rừng, ngủ trong một túp lều lợp lá chuối. Hổ bắt gặp, định ăn thịt nhưng thấy ý Ưởi khổ sở, hổ động lòng thương lại giúp nàng có quần áo đẹp. Vua đi săn gặp nàng lấy làm vợ.

– ý Ưởi trèo cây cau bị dì ghẻ chặt gốc, ngã xuống suối chết đuối, hoá thành chim gáy. Dì ghẻ giết chim vứt vào lửa. Một bà cụ xin than mang xác chim bị cháy về, chim hoá thành người.

Truyện này không có nhiều chi tiết hoá kiếp như các bản kể phổ biến.

d) Bản kể của đồng bào Mèo :

Đồng bào Mèo có truyện Gầu Nà – Gầu Rềnh.

– Gầu Nà mồ côi, hàng ngày bị dì ghẻ bắt đi chăn bò. Bò thường hoá ra người và dệt vải đẹp cho Gầu Nà. Gầu Rềnh bắt chước tranh đi chăn bò bị bò húc đau và người càng ngày càng xấu xí.

– Gầu Nà gặp Nù Náng, một chàng trai Mèo khoẻ đẹp. Hai người lấy nhau. Đến ngày cưới, mẹ con Gầu Rềnh tìm cách đánh tráo cô dâu, nhưng Nù Náng thông minh đã đánh tráo lại và lấy được Gầu Nà.

– Đoạn cuối, lúc mụ dì ghẻ chết, hồn mụ còn hoá ra hai cây gạo để ngăn cách vợ chồng Gầu Nà nhưng thất bại.

Các bản kể ít nói đến vua hay hoàng tử mà thường nói đến một chàng trai khoẻ, đẹp. Truyện không nhắc đến chi tiết đôi giày.

e) Bản kể của đồng bào Chàm :

Truyện Ca Dong, Ha Lốc có một số chi tiết đáng lưu ý :

– Ca Dong là con gái nuôi, Ha Lốc là con gái đẻ.

– Ca Dong sống một mình buồn bã, nuôi con cá giá rốc làm em, hàng ngày bớt phần cơm nuôi nó.

– Ca Dong bị mất cá, nằm mê, hồn cá hiện lên bảo đem xương bỏ vào gáo dừa chôn ở ngã ba đường. Xương cá biến thành một đôi giày vàng. Ca Dong nhặt được một chiếc, còn một chiếc chim thần cắp vào cung vua.

– Vua xuống chiếu cho dân gian dự hội ướm giày. Ca Dong bị người mẹ nuôi trộn ngô lẫn vừng, rồi bắt nhặt riêng ra, lại còn bắt gỡ một cuộn chỉ rối.

– Bốn kiếp của Ca Dong là rùa, măng tre, chim sáo và quả thị.

g) Bản kể của đồng bào Xơ-rê :

Đồng bào Xơ-rê (Tây Nguyên) có truyện Gơ Liu, Gơ Lát.

Phần mở đầu truyện này có chi tiết chim thần thả xuống đất một đôi giày, ai ướm vừa thì hoàng tử lấy làm vợ. Gơ Liu ướm vừa được lấy hoàng tử. Gơ Lát giết Gơ Liu. Gơ Liu hoá thành khóm trúc, rồi hoá thành chim, thành cây thị. Đoạn cuối, chính hoàng tử là người giết Gơ Lát làm mắm về cho mụ dì ghẻ.

3. Các bản kể ở nước ngoài

a) Bản kể ở Căm-pu-chia :

Người Khơ-me có truyện Nàng Can-tóc và nàng Song Ang-cát. Can-tóc có nghĩa là xinh tươi, Song Ang-cát có nghĩa là đầu mẩu củi. Truyện kể về một người đàn ông goá vợ có con gái là Can-tóc, sau lấy vợ kế, có con riêng là Song Ang-cát. Truyện na ná truyện Tấm Cám, có một số chi tiết khác như :

– Ông Bụt thay bằng một vị pháp sư. Con cá bống được thay bằng một con cá quả. Vị pháp sư hiện lên bảo thả cá xuống ao và gọi :

Quả đẹp quả xinh Lên ăn cơm lành Cho mau chóng lớn

– Chi tiết đôi giày ở bản kể Căm-pu-chia có điều lí thú. Pháp sư bảo Can-tóc lấy một chiếc giày (chỉ một chiếc) ở gầm giường cất đi. Còn chiếc kia Song Ang-cát nhặt được nhưng không biết làm gì, vứt ra bờ rào. Quạ bay qua quắp mang vào cung vua.

– Sự biến hoá của Can-tóc không phải thành chim, thành khung cửi, thành quả thị mà là thành cây chuối và thành cây tre.

– Kết thúc truyện không có chi tiết làm mắm gửi dì ghẻ.

b) Bản kể ở Thái Lan :

ở Thái Lan có truyện Con cá vàng. U-ay là con vợ chồng người đánh cá. Mẹ bị chết đuối. Dì ghẻ có hai cô gái độc ác là Ai và Le. Một hôm bị dì ghẻ đánh đập, U-ay ra bờ sông khóc. Mẹ hiện lên thành một con cá nhỏ. U-ay mang cá về nuôi ở giếng. Những chi tiết mụ dì ghẻ lừa U-ay bắt cá ăn thịt giống như trong truyện Tấm Cám. U-ay về lấy chiếc vẩy cá còn sót lại chôn ở rừng, vẩy mọc lên hai cây ma khua. Vua đi săn thấy cây quý, hỏi ra biết là U-ay trồng bèn lấy nàng làm vợ. Mụ dì ghẻ nhắn U-ay về thăm bố ốm làm bẫy giết. U-ay biến thành chim chào mào. Một số chi tiết biến hoá cũng na ná như truyện Tấm Cám. Đoạn cuối, một vị đạo sĩ cho vua biết sở dĩ U-ay bị khổ như vậy là vì kiếp trước đã giết một con gà mẹ và bắt con gà con cho con chơi.

ở Miến Điện cũng có truyện Con rùa tương tự như vậy, chỉ khác người mẹ là một con rùa. Ngoài những bản kể ở khu vực Đông Nam á, ta có thể kể ra đây một số bản kể của Trung Quốc, ấn Độ.

c) Bản kể ở Trung Quốc :

ở Trung Quốc có truyện Nàng Diệp Hạn. Truyện kể có một cô gái tên là Diệp Hạn, bố mẹ chết phải ở với dì ghẻ. Một hôm bắt được một con cá quý, nàng nuôi ở chậu, rồi thả xuống ao, cá mỗi ngày một lớn. Cá chỉ nổi lên khi nào thấy bóng Diệp Hạn trên bờ. Mụ dì ghẻ bắt Diệp Hạn đi gánh nước xa, lấy áo của nàng lừa cá, rồi bắt ăn thịt. Mất cá, Diệp Hạn khóc lóc đem xương cá chôn cất. Nhờ đó, cô có quần áo đẹp và giày vàng. Diệp Hạn đi xem hội, đánh rơi giày, có người bắt được bán cho vua Đà Hãn. Vua cũng cho dân ướm giày và lấy Diệp Hạn. Mẹ con mụ dì ghẻ bị trời đánh. Dân thương hại chôn cất và có miếu thờ…

d) Bản kể ở ấn Độ :

ở ấn Độ có truyện kể về một hoàng hậu gian ác hành hạ con chồng và giết chết con chồng. Hành vi của mụ bị vua phát hiện và xử tội chết, mụ bị đốt cháy lấy xương gửi về cho mẹ mụ.

ở Bắc ấn có truyện một nàng công chúa đánh rơi giày xuống dòng sông, một con cá to nuốt mất. Người đầu bếp của một vương quốc láng giềng mổ con cá đó bắt được chiếc giày đẹp, đem nộp vua. Vua truyền ai ướm vừa chân sẽ rước về làm hoàng hậu.

Ngoài những bản kể ở châu á, trong số những bản kể ở châu Âu có thể đối chiếu với truyện Tấm Cámcủa ta, ta có thể kể truyện Lọ Lem của Pháp.

Đối chiếu và so sánh các bản kể ở Việt Nam, bản kể mà chúng ta chọn giảng đã trải qua một sự lựa chọn tinh vi và mang tính chất dân tộc sâu sắc. Truyện Tấm Cám của ta có ba chặng rành mạch trong tình tiết :

1. Sự xung đột gia đình tập trung xung quanh chi tiết con bống và đôi giày.

2. Sự biến hoá của Tấm xung quanh chi tiết con vàng anh và quả thị.

3. Sự báo thù của Tấm và cái chết đáng kiếp của mẹ con mụ dì ghẻ.

ở một số bản kể khác, các chi tiết không được phong phú như thế. Có truyện chỉ có một hoặc hai chặng cuối. Một số truyện cho con người biến thành bò, thành hổ v.v… rõ ràng là không lí thú bằng.

Có một số truyện ở phần kết thúc lại thuyết minh cho giáo lí đạo Phật hoặc đề cao vương quyền không phù hợp với nội dung cơ bản của sáng tác dân gian.