Top 3 # Yếu Tố Quyết Định In English Xem Nhiều Nhất, Mới Nhất 1/2023 # Top Trend | Sachkhunglong.com

Yếu Tố Quyết Định Trong Tiếng Tiếng Anh

Yếu tố quyết định không bao giờ là nguồn lực, mà chính là tài xoay xở.

The defining factor is never resources; it’s resourcefulness.

QED

Tư lợi có nhận thức không phải lúc nào cũng là yếu tố quyết định.

Rational self-interest is not always the dominating factor.

ted2019

” Thời gian dường như chính là yếu tố quyết định , ” Torgler lưu ý .

” Time seems to be a crucial element , ” noted Torgler .

EVBNews

Yếu tố quyết định thành công của vượt ngục gồm 3 điều.

A SUCCESSFUL BREAKOUT DEPENDS ON THREE THINGS,

OpenSubtitles2018.v3

Cuối cùng, là kỷ luật phi vũ trang, có nó có thể là yếu tố quyết định.

Now, at the end, nonviolent discipline. And this is probably the game- changer.

QED

Nhiều hơn một yếu tố quyết định có thể góp phần hình thành nhận thức của khách thể.

More than one determinant can contribute to the formation of the subject’s perception.

WikiMatrix

Chuẩn bị là yếu tố quyết định.

Preparation is the key.

jw2019

Nhưng vẫn thiếu một yếu tố quyết định.

But we were still missing a critical element.

ted2019

Ông biết đấy, tôi đang nghĩ về những yếu tố quyết định của Freud.

You know, I was wondering about Freudian determinants.

QED

Tư lợi có nhận thức không phải lúc nào cũng là yếu tố quyết định.

Rational self- interest is not always the dominating factor.

QED

Một yếu tố quyết định

A Determining Factor

jw2019

Tội trạng là một trong những yếu tố quyết định.

The nature of the wrongdoing is one of the determining factors.

jw2019

Điều gì sẽ là yếu tố quyết định cách chúng ta phản ứng?

What should be the determining factor in our response?

jw2019

Quy mô không quan trọng nữa, linh hoạt mới là yếu tố quyết định.

Scale does not matter anymore, flexibility does.

ted2019

Thứ hai, tăng cường tạo thuận lợi thương mại có thể là một yếu tố quyết định.

Second, promoting trade facilitation could be a game changer.

worldbank.org

Môi trường là yếu tố quyết định.

Environment is very, very crucial.

QED

Nhưng có phải nơi chốn luôn là yếu tố quyết định không?

But is this always the case?

jw2019

Đây cũng là một trong những yếu tố quyết định đến sự thành bại của một doanh nghiệp .

It is also a good example of learning from one’s defeats.

WikiMatrix

Tuổi tác không phải là yếu tố quyết định.

Age is not the primary factor.

jw2019

Nhiệt độ thay đổi ít theo mùa; độ cao là yếu tố quyết định chính.

Temperatures vary little with season; elevation is the primary determinant.

WikiMatrix

Gen có thể là một yếu tố quyết định.

Genes could play a role.

jw2019

Tuy nhiên, trong thánh chức rao giảng, thời gian không luôn luôn là yếu tố quyết định.

In our field ministry, however, timing is not always a factor.

jw2019

Người dùng có thể coi mẫu là yếu tố quyết định khi mua đồ nội thất.

Users might use pattern as a deciding factor when shopping for furniture.

support.google

Sự chú ý của người ta là yếu tố quyết định.

The primary factor is the person’s interest.

jw2019

Từ mùng 2 tới mùng 4, quan điểm của quân đội là yếu tố quyết định.

Between October 2–4, the position of the army was the deciding factor.

WikiMatrix

Quyết Định Bổ Nhiệm English

Quyết Định Bổ Nhiệm English, Quyết Định Bổ Nhiệm In English, Quyết Định Số 75-qĐ/tw Ngày 21/8/2007 Của Ban Bí Thư Ban Hành Quy Chế Bổ Nhiệm, Miễn Nhiệm, Khen Thư, Quyết Định Số 75-qĐ/tw Ngày 21/8/2007 Của Ban Bí Thư Ban Hành Quy Chế Bổ Nhiệm, Miễn Nhiệm, Khen Thư, Quyết Định English, Quyết Định In English, Quyết Định Miễn Nhiệm Bổ Nhiệm, Quyết Định Miễn Nhiệm Và Bổ Nhiệm, Quyết Định Bổ Nhiệm Miễn Nhiệm, Quyết Định Bổ Nhiệm Kiêm Nhiệm, Mẫu Quyết Định Bổ Nhiệm Miễn Nhiệm, Quyết Định Số 27 Về Bổ Nhiệm Bổ Nhiệm Lại, Quyết Định Bổ Nhiệm Chủ Nhiệm Hợp Tác Xã, Quyết Định Bổ Nhiệm Bổ Nhiệm Lại, Quyết Định Ban Hành Quy Định Về Chức Năng Nhiệm Vụ, Quyết Định Bổ Nhiệm Lái Xe, Quyết Định Bổ Nhiệm Là Gì, Quyết Định 105 Về Bổ Nhiệm Cán Bộ, Quyết Định Bổ Nhiệm Lại, Quyết Định Bổ Nhiệm Lại Cán Bộ, Căn Cứ Ra Quyết Định Bổ Nhiệm, Quyết Định 15 Về Bổ Nhiệm, Quyết Định Bổ Nhiệm Thủ Quỹ, Quyết Định Bổ Nhiệm Văn Thư, Quyết Định Bổ Nhiệm Cán Bộ, Quyết Định Bổ Nhiệm Thủ Kho, Đơn Quyết Định Bổ Nhiệm, Quyết Định Bổ Nhiệm Mẫu, Quyết Định 27 Về Bổ Nhiệm, Quyết Định 27 Về Bổ Nhiệm Cán Bộ, Đọc Quyết Định Bổ Nhiệm, Quyết Định Bổ Nhiệm Vị Trí, Quyết Định Bổ Nhiệm Bí Thư Chi Bộ, Quyết Định Bổ Nhiệm, Mẫu Đơn Quyết Định Bổ Nhiệm, Quyết Định Bổ Nhiệm Doc, Quyết Định Bãi Nhiệm Cán Bộ, Mẫu Văn Bản Quyết Định Bổ Nhiệm, Mẫu Văn Bản Quyết Định Bổ Nhiệm Cán Bộ, Quyết Định Bổ Nhiệm Đại Sứ, Quyet Dinh Bo Nhiem Thu Qui, Quyết Định Bổ Nhiệm Dân Sự, Quyết Định Bổ Nhiệm .doc, Quyết Định Bổ Nhiệm Của Sở Nội Vụ, Quyết Định Bổ Nhiệm Qmr, Quyết Định 43 Về Bổ Nhiệm, Quyết Định Bổ Nhiệm Bộ Trưởng Bộ Y Tế, Quyết Định Bổ Nhiệm Phó Giám Đốc Sở Y Tế, Quyết Định Bổ Nhiệm Của Ubnd, Quyết Định Bổ Nhiệm Decision, Quyết Định Không Bổ Nhiệm Lại, Quyết Định 37 Bổ Nhiệm Giáo Sư, Quyết Định Bổ Nhiệm Đi Công Tác, Mẫu Quyết Định Miễn Nhiệm Cán Bộ, Quyết Định Bổ Sung Nhiệm Vụ, Mẫu Quyết Định Bổ Nhiệm 2018, Quyết Định Bổ Nhiệm Giám Đốc, Quyết Định Bổ Nhiệm Đội Trưởng, Quyết Định Bổ Nhiệm 2017, Mẫu Thông Báo Quyết Định Bổ Nhiệm, Quyết Định Bổ Nhiệm Giám Đốc Ai Ký, Form Quyết Định Bổ Nhiệm, Quyết Định Bộ Nhiệm Y Tế Thôn, Mẫu Quyết Định Bổ Nhiệm Quản Lý, Quyết Định Bổ Nhiệm Vụ Trưởng, Quyết Định Bổ Nhiệm Bí Thư Chi Đoàn, ý Nghĩa Của Quyết Định Bổ Nhiệm, Quyết Định Bổ Nhiệm Của Sở Tư Pháp, Quyết Định Miễn Nhiệm Là Gì, Quyết Đinh Miễn Nhiệm Phó Bí Thư Chi Bộ, Quyết Định Bổ Nhiệm Có Thời Hạn, Quyết Định Bổ Nhiệm Chủ Tài Khoản, Quyết Định Bổ Nhiệm Chức Vụ, Mẫu Quyết Định Bổ Nhiệm 2019, Mẫu Quyết Định Bổ Nhiệm 2020, Quyết Định Bổ Nhiệm Giám Sát Tác Giả, Quyết Định Miễn Nhiệm Phó TgĐ Đầu Tư, Quyết Định Bổ Nhiệm Giám Đốc Sở, Quyết Định Miễn Nhiệm, Quyết Định Miễn Nhiệm Phó Bí Thư Chi Bộ Cơ Sở, Quyết Định Miễn Nhiệm Bí Thư Chi Bộ, Quyết Định Bổ Nhiệm Giám Đốc Mới, Mẫu Quyết Định Không Bổ Nhiệm Lại Cán Bộ, Quyết Định Bổ Nhiệm Bộ Trưởng, Quyết Định Bổ Nhiệm Tổ Chuyên Môn, Mẫu Quyết Định Miễn Nhiệm, Mẫu Quyết Định Miễn Nhiệm Bí Thư Chi Bộ, Quyết Định Bổ Nhiệm Công An Xã, Quyết Định Bổ Nhiệm Kế Toán Hợp Tác Xã, Quyết Định Về Việc Bổ Nhiệm Cán Bộ, Quyết Định Miễn Nhiệm Cán Bộ, Quyết Định Bổ Nhiệm Kế Toán, Quyết Định Bổ Nhiệm Giám Đốc Mẫu, Quyết Định Bổ Nhiệm Chỉ Huy Trưởng, Quyết Định Bổ Nhiệm Chủ Tịch Xã, Quyết Định Bổ Nhiệm Lại Có Thời Hạn, Quyết Định Bổ Nhiệm Phó Giám Đốc, Quyết Định Bãi Nhiệm Kế Toán, Ra Quyết Định Là Nhiệm Vụ Cơ Bản Của Nhà Quản Trị, Quyết Định Bổ Nhiệm Đội Trưởng Đội Bảo Vệ,

Quyết Định Bổ Nhiệm English, Quyết Định Bổ Nhiệm In English, Quyết Định Số 75-qĐ/tw Ngày 21/8/2007 Của Ban Bí Thư Ban Hành Quy Chế Bổ Nhiệm, Miễn Nhiệm, Khen Thư, Quyết Định Số 75-qĐ/tw Ngày 21/8/2007 Của Ban Bí Thư Ban Hành Quy Chế Bổ Nhiệm, Miễn Nhiệm, Khen Thư, Quyết Định English, Quyết Định In English, Quyết Định Miễn Nhiệm Bổ Nhiệm, Quyết Định Miễn Nhiệm Và Bổ Nhiệm, Quyết Định Bổ Nhiệm Miễn Nhiệm, Quyết Định Bổ Nhiệm Kiêm Nhiệm, Mẫu Quyết Định Bổ Nhiệm Miễn Nhiệm, Quyết Định Số 27 Về Bổ Nhiệm Bổ Nhiệm Lại, Quyết Định Bổ Nhiệm Chủ Nhiệm Hợp Tác Xã, Quyết Định Bổ Nhiệm Bổ Nhiệm Lại, Quyết Định Ban Hành Quy Định Về Chức Năng Nhiệm Vụ, Quyết Định Bổ Nhiệm Lái Xe, Quyết Định Bổ Nhiệm Là Gì, Quyết Định 105 Về Bổ Nhiệm Cán Bộ, Quyết Định Bổ Nhiệm Lại, Quyết Định Bổ Nhiệm Lại Cán Bộ, Căn Cứ Ra Quyết Định Bổ Nhiệm, Quyết Định 15 Về Bổ Nhiệm, Quyết Định Bổ Nhiệm Thủ Quỹ, Quyết Định Bổ Nhiệm Văn Thư, Quyết Định Bổ Nhiệm Cán Bộ, Quyết Định Bổ Nhiệm Thủ Kho, Đơn Quyết Định Bổ Nhiệm, Quyết Định Bổ Nhiệm Mẫu, Quyết Định 27 Về Bổ Nhiệm, Quyết Định 27 Về Bổ Nhiệm Cán Bộ, Đọc Quyết Định Bổ Nhiệm, Quyết Định Bổ Nhiệm Vị Trí, Quyết Định Bổ Nhiệm Bí Thư Chi Bộ, Quyết Định Bổ Nhiệm, Mẫu Đơn Quyết Định Bổ Nhiệm, Quyết Định Bổ Nhiệm Doc, Quyết Định Bãi Nhiệm Cán Bộ, Mẫu Văn Bản Quyết Định Bổ Nhiệm, Mẫu Văn Bản Quyết Định Bổ Nhiệm Cán Bộ, Quyết Định Bổ Nhiệm Đại Sứ, Quyet Dinh Bo Nhiem Thu Qui, Quyết Định Bổ Nhiệm Dân Sự, Quyết Định Bổ Nhiệm .doc, Quyết Định Bổ Nhiệm Của Sở Nội Vụ, Quyết Định Bổ Nhiệm Qmr, Quyết Định 43 Về Bổ Nhiệm, Quyết Định Bổ Nhiệm Bộ Trưởng Bộ Y Tế, Quyết Định Bổ Nhiệm Phó Giám Đốc Sở Y Tế, Quyết Định Bổ Nhiệm Của Ubnd, Quyết Định Bổ Nhiệm Decision,

4 Yếu Tố Quyết Định Hệ Miễn Dịch Khỏe Mạnh

Hệ miễn dịch là một mạng lưới tế bào, các mô và cơ quan phối hợp với nhau để bảo vệ cơ thể chống lại bệnh tật, nhận biết các yếu tố có hại xâm nhập như vi khuẩn, nấm, ký sinh trùng và đặc biệt là phòng ngừa u bướu hiệu quả. Vậy yếu tố nào quyết định hệ miễn dịch khỏe mạnh, ngăn ngừa u bướu? Để biết câu trả lời về vấn đề này, mời bạn đọc tìm hiểu những thông tin hữu ích trong bài viết sau.

Miễn dịch được chia thành hai loại là miễn dịch tự nhiên và miễn dịch đặc hiệu.

Miễn dịch tự nhiên là miễn dịch có sẵn khi mới sinh ra, mang tính di truyền, không đòi hỏi phải có sự tiếp xúc trước của cơ thể với kháng nguyên xâm nhập.

Từ khi sinh ra, hệ miễn dịch tự nhiên đã giúp chúng ta chống lại các chất độc hại từ môi trường và nhận biết các yếu tố lạ khi chúng xâm nhập vào cơ thể. Các thành phần tham gia vào miễn dịch tự nhiên như: Da, bạch cầu, tế bào mast, hệ thống bổ thể interferon,…

Chức năng của hệ miễn dịch đặc hiệu được đảm bảo bởi hệ thống phức tạp các tế bào và protein được gọi là kháng thể. Đây là loại miễn dịch phát triển trong suốt cuộc đời mỗi người dựa trên sự tiếp xúc của cơ thể với kháng nguyên tạo ra kháng thể đặc hiệu tương ứng. Cơ thể có thể tiếp xúc với kháng nguyên một cách ngẫu nhiên (bị nhiễm khuẩn trong môi trường sống) hoặc chủ động (tiêm vacxin phòng bệnh).

Miễn dịch đặc hiệu lại gồm miễn dịch dịch thể và miễn dịch qua trung gian tế bào.

Có mấy loại miễn dịch trong cơ thể?

Hệ miễn dịch bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây hại bằng hệ thống “hàng rào phòng thủ” dạng tầng có tính tăng dần từ tế bào, mô cho đến các bộ phận.

Hàng rào đầu tiên của hệ miễn dịch bảo vệ cơ thể là da và niêm mạc giúp ngăn cản sự xâm nhập của tác nhân lạ vào cơ thể. Nếu vượt qua được hàng rào này, tiếp theo chúng sẽ gặp sự tấn công của các tế bào bạch cầu: Bạch cầu trung tính, đại thực bào, bạch cầu ưa acid, giải phóng các chất trung gian có thể tiêu diệt tác nhân xâm nhập.

Nếu tiếp tục vượt qua hàng rào này thì khi các kháng nguyên lạ xâm nhập vào cơ thể, chúng sẽ được nhận diện bởi tế bào lympho T của hệ miễn dịch đặc hiệu. Sau đó các tế bào này sẽ kích thích hoạt động của các tế bào lympho T khác, dẫn tới sự ly giải tế bào, tạo ổ viêm và thu hút đại thực bào tới và dọn dẹp. Đồng thời, đại thực bào được hỗ trợ bởi tế bào lympho T sẽ kích hoạt tế bào lympho B trở thành tế bào plasma để sản xuất ra kháng thể đặc hiệu với kháng nguyên. Kháng thể sinh ra kết hợp với kháng nguyên tạo thành phức hợp kháng nguyên – kháng thể làm vô hiệu hóa các kháng nguyên xâm nhập và tạo điều kiện cho đại thực bào tới dọn dẹp, loại trừ kháng nguyên khỏi cơ thể.

Các tế bào lympho B và lympho T đều có chức năng ghi nhớ miễn dịch. Nghĩa là các tế bào này sau khi tiếp xúc với kháng nguyên lần đầu sẽ ghi nhớ chúng, giúp cho đáp ứng miễn dịch lần sau khi tiếp xúc mạnh hơn và nhanh hơn.

4 yếu tố quyết định hệ miễn dịch khỏe mạnh – Giúp bạn nói không với u bướu

Chế độ dinh dưỡng hàng ngày nên đảm bảo cung cấp đủ chất cho cơ thể, bao gồm: Chất đạm, chất béo, chất khoáng, chất xơ, vitamin,… có trong nhóm thực phẩm tinh bột, thịt, cá, rau củ, hoa quả,… giúp tăng cường hệ miễn dịch, giảm nguy cơ mắc u bướu.

Nên ăn uống hợp lý, điều độ, ăn chậm, nhai kỹ. Hạn chế bổ sung đồ ăn gây hại cho cơ thể như: Đồ chiên, rán nhiều dầu mỡ, thực phẩm chế biến sẵn,… Không nên uống nhiều rượu, bia,… để có hệ miễn dịch khỏe mạnh, ngăn ngừa u bướu.

Nên đa dạng thực đơn mỗi ngày để cảm thấy ngon miệng.

Dinh dưỡng hợp lý giúp tăng cường hệ miễn dịch, phòng chống u bướu

Làm sạch độc tố cơ thể hàng ngày sẽ giúp nâng cao hệ miễn dịch, đẩy lùi bệnh tật, đặc biệt là u bướu thông qua thay đổi chế độ ăn uống và lối sống, bao gồm:

– Ăn nhiều rau xanh để bổ sung chất xơ.

– Bổ sung vitamin bằng cách ăn nhiều loại quả.

– Uống 1,5 – 2 lít nước mỗi ngày.

– Thải độc gan bằng nước detox.

– Thải độc cơ thể bằng cách toát mồ hôi trong nhà tắm hơi.

Sống trong môi trường trong sạch, ít khói bụi sẽ giúp tránh xa tác nhân gây bệnh, đặc biệt là u bướu. Nên xây dựng môi trường sạch sẽ, trồng nhiều cây xanh để có hệ miễn dịch khỏe mạnh.

Một trong những cách giúp nâng cao hệ miễn dịch, phòng chống u bướu là luôn giữ tâm lý thoải mái, giải tỏa căng thẳng, stress.

Sử dụng sản phẩm thảo dược giúp tăng cường hệ miễn dịch, ngăn ngừa u bướu hiệu quả

Tăng cường hệ miễn dịch đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc phòng chống bệnh tật, đặc biệt là u bướu. Nếu muốn có hệ miễn dịch khỏe mạnh, ngăn ngừa u bướu hiệu quả, lời khuyên của chuyên gia dành cho bạn ngoài thay đổi thói quen, lối sống thì nên sử dụng kết hợp sản phẩm có nguồn gốc từ thảo dược. Một trong những sản phẩm chiếm được lòng tin của nhiều người là thực phẩm bảo vệ sức khỏe Oncolysin.

Sản phẩm là sự kết hợp của Oncolysin (cao sơn đậu căn, kẽm salicylate, methylsulfonylmethan) với nhiều thảo dược quý khác như: Cao lá đu đủ, cao xạ đen, cao bạch hoa xà thiệt thảo, sodium selenite… tác động vào 9 giai đoạn hình thành u bướu: Chống viêm, chống oxy hóa hiệu quả, đồng thời làm tăng năng lượng tế bào, tăng cường miễn dịch, tăng quá trình thông tin liên lạc và chết theo chương trình của tế bào, chống tăng sinh, loạn sản, dị sản tế bào. Từ đó, giúp tiêu diệt và ngăn ngừa tế bào u bướu phát triển.

Thực phẩm bảo vệ sức khỏe Oncolysin

Ngoài ra, thành phần sodium selenite có tác dụng phá vỡ lớp vỏ xơ hóa polymer bao quanh tế bào u bướu để hệ miễn dịch tấn công vào tế bào u bướu một cách chính xác nhất. Oncolysin không chỉ giúp tăng sức đề kháng cho cơ thể mà còn ngăn chặn u bướu phát triển từ sớm.

Sản phẩm được chiết xuất hoàn toàn từ thiên nhiên nên khôngcó tác dụng phụ, an toàn cho sức khỏe. Do vậy, sản phẩm Oncolysin là một công thức toàn diện giúp ngăn ngừa u bướu hiệu quả, đặc biệt là những người suy giảm hệ miễn dịch.

Oncolysin là gì? Cơ chế hoạt động của hoạt chất này trong điều trị ung bướu là như thế nào? Chuyên gia tư vấn

* Tác dụng có thể khác nhau tuỳ cơ địa của người dùng

Yếu Tố Quyết Định Sự Phát Triển Của Một Quốc Gia

Câu trả lời đơn giản tới mức hơi bất ngờ đối với nhiều người: yếu tố quyết định đối với khả năng tạo ra những đổi mới cơ bản của một nền kinh tế lại nằm trong môi trường thể chế của nó. LTS: Tuần Việt Nam trân trọng giới thiệu tuyến bài góp ý văn kiện Đại hội Đảng XII của TS Phạm Gia Minh đóng góp giải pháp xây dựng bộ máy quản lí xã hội mang tính kiến tạo phát triển.

Chúng ta thường đề cập đến vấn đề hệ trọng là cải cách và hoàn thiện thể chế nên rất cần một cách hiểu chính thống về khái niệm này.

Theo cách định nghĩa của Ngân hàng Thế giới thì thể chế không phải là một công trình hay tổ chức mà chính là các quy định để theo đó các cá nhân, công ty và nhà nước tác động lẫn nhau. Nói một cách nôm na, thể chế là luật chơi giữa 3 nhóm chủ thể. Trong hoạt động kinh tế, xã hội loài người đã sản sinh ra và cũng đã thải loại đi nhiều luật chơi – có luật chơi khuyến khích tối đa thị trường, nơi liên kết những cá nhân tự do hành động vì tư lợi của mình và cũng tồn tại những luật chơi bất bình đẳng nhằm bảo vệ quyền ra quyết định và hưởng lợi cho chỉ một nhóm người.

Ngày nay hầu như đại đa số các nền kinh tế trên thế giới đều lựa chọn mô hình kinh tế thị trường tuy với mức độ rất khác nhau do áp dụng những thể chế không giống nhau đi đôi với việc sử dụng những tổ chức cùng cơ cấu vận hành thị trường cũng khác nhau.

Xét một ví dụ, các nước phát triển được đánh giá là những nền kinh tế dẫn đầu không những bởi chỉ số GDP tính theo đầu người mà còn ở năng lực tạo ra những đổi mới cơ bản trong công nghệ và tổ chức – đó là những đổi mới đòi hỏi cao nhất về tính sáng tạo, tài năng con người và đóng vai trò làm động lực chủ yếu cho việc tăng năng suất lao động xã hội.

Internet, công nghệ vi sinh, công nghệ Nano, năng lượng phản vật chất và các dạng năng lượng sạch khác…là những minh họa sinh động cho khái niệm này. Có một câu hỏi được đặt ra rất tự nhiên: Cùng chọn cơ chế thị trường để phát triển nhưng tại sao số đông các quốc gia lại không thể bứt phá để làm nên những đổi mới cơ bản?

Thể chế được nhìn nhận như là yếu tố chính quyết định sự phát triển lâu dài của một quốc gia. Ảnh: TL/TBKTSG

Cạnh tranh chất lượng thể chế

Câu trả lời đơn giản tới mức hơi bất ngờ đối với nhiều người: yếu tố quyết định đối với khả năng tạo ra những đổi mới cơ bản của một nền kinh tế lại nằm trong môi trường thể chế của nó và như vậy cũng không ngạc nhiên khi Ngân hàng thế giới khẳng định rằng “Thể chế được nhìn nhận như là yếu tố chính quyết định sự phát triển lâu dài của một quốc gia”.

Số liệu thống kê trong một giai đoạn dài cho thấy ở những nơi áp dụng thể chế kinh tế- chính trị mang tính dung hợp (inclusive – dung nạp, chấp nhận sự khác biệt) thì thường đạt mức độ phát triển cao và bền vững.

Ở một thái cực đối lập với thể chế này là thể chế bất dung hợp (extractive) nơi diễn ra tình trạng độc quyền của một số nhóm người nhằm chiếm đoạt hoặc chiếm dụng một cách bất bình đẳng (của cải vật chất, các giá trị tinh thần và cơ hội thăng tiến của những người khác …) thì mức độ phát triển được ghi nhận nhìn chung là thấp hoặc đôi khi có thể cao trong ngắn hạn nhưng ẩn chứa những rạn nứt sâu sắc trong xã hội làm hậu thuẫn cho các cuộc khủng hoảng toàn diện và lâu dài bùng phát khiến quốc gia khó vượt qua được bẫy thu nhập trung bình.

Thế giới ngày nay ngày một “phẳng” hơn khi mà sự dịch chuyển thông tin, vốn tư bản, nhân lực và hàng hóa trở nên dễ dàng với chi phí thấp nhờ những tiến bộ vượt bậc của công nghệ thông tin và vận tải. Tuy nhiên đó là một “mặt phẳng nghiêng” bởi lẽ nhân tài và những dòng vốn có xu hướng đổ dồn về những quốc gia nào có sức hấp dẫn cao xét về phương diện thể chế.

Số liệu thống kê cho thấy hầu hết các thể chế mang tính dung hợp (inclusive) đều có sức hút to lớn đối với vốn tư bản và nhân lực có tay nghề cao. Chính vì lẽ đó cuộc cạnh tranh khốc liệt giữa các quốc gia hiện nay xét cho đến cùng chính là cạnh tranh về chất lượng thể chế.

Nhiều khi sự thu hẹp khoảng cách thu nhập theo GDP giữa các nền kinh tế lại không đồng nghĩa với sự tương đồng về thể chế và sự khác biệt về thể chế hầu như không thể được khắc phục một sớm một chiều bằng những biện pháp ở tầm vi mô đơn thuần.

Vì là những quy định, ràng buộc, chế tài giữa 3 nhóm chủ thể là Nhà nước, doanh nghiệp và các cá nhân nên thể chế bao gồm những quy định thành văn như Hiến pháp, các bộ Luật, Nghị định, nội chúng tôi Nhà nước ban hành, mang tính bắt buộc phải thi hành và cả những quy định không thành văn tồn tại từ lâu đời trong xã hội giữa các cộng đồng dân cư. Tuy nó không mang tính cưỡng bức nhưng hàm chứa áp lực mạnh mẽ của dư luận xã hội và lực hấp dẫn vô hình, bền bỉ đến kinh ngạc của những tập quán sinh hoạt, lối nghĩ, cách hành xử trong đời sống thường nhật mà phần lớn được hình thành dưới tác động lâu dài của Lịch sử và Văn hóa bản địa.

Thể chế ẩn – Thể chế hiện

Sự dịch chuyển thông tin, vốn tư bản, nhân lực và hàng hóa trở nên dễ dàng với chi phí thấp nhờ những tiến bộ vượt bậc của công nghệ thông tin và vận tải. Ảnh: ĐTCK

Các quy định thành văn được gọi là thể chế hiện, còn bộ phận không thành văn là thể chế ẩn. Giữa hai bộ phận này có mối tác động qua lại đa chiều, vì vậy một khi Nhà nước hiểu được văn hóa và các đặc điểm lịch sử cùng những minh triết của cộng đồng dân cư trên lãnh thổ của mình thì nhiều khả năng sẽ đưa ra được các quyết sách phù hợp với nguyện vọng cũng như trình độ phát triển của người dân, tạo được sự đồng thuận và cảm hứng của họ, góp phần nâng cao vốn xã hội – sức mạnh tổng thể của đất nước.

Mặt khác, Nhà nước đó sẽ có những chính sách để từng bước đẩy lùi những tập quán bảo thủ, lạc hậu, lối nghĩ, cách làm (thuộc thể chế ẩn) có xu hướng kìm hãm tiến bộ xã hội để đưa văn hóa quốc gia lên một tầm cao mới.

Nếu nhìn nhận như vậy thì quả thực thể chế phù hợp, tiến bộ đúng là một tài sản vô giá. Và ngược lại, khi một thể chế không còn phù hợp nữa thì nó có thể trở thành gông cùm và vòng kim cô giam hãm mọi sáng tạo và lòng nhiệt thành, phung phí nhân tài, vật lực buộc xã hội phải thải loại.

Cũng vì sự hiện diện của thể chế ẩn – một sản phẩm của lịch sử và văn hóa nên cải cách thể chế một cách đồng bộ phải được hoạch định trên cơ sở phân tích sâu sắc, toàn diện những thuộc tính cố hữu mang tính kìm hãm trong xã hội và lựa chọn các giải pháp, công cụ nhằm giảm thiểu tận gốc những lực cản bền bỉ đó, đồng thời sử dụng có hiệu quả tính chất đòn bẩy của những thuộc tính tích cực trong quá trình vận động hình thành và củng cố môi trường thể chế mới.

Ngày hôm nay nhìn lại công cuộc Đổi mới được khởi xướng cách đây gần 30 năm góp phần thay đổi cơ bản thế và lực của đất nước, chúng ta cần khách quan đánh giá vai trò những sáng kiến của nhân dân ở nhiều địa phương đã tìm cách “phá rào”, thực hiện “khoán chui”, luồn lách những khe hở của thể chế hiện hành để hoạt động có hiệu quả hơn. Hải Phòng, Vĩnh Phúc, Nghệ Tĩnh đã thực hiện khoán bắt đầu từ cây hoa màu, cây công nghiệp và sau đó là cây lúa.

Chính thực tiễn đổi mới bộ phận ở các cơ sở, địa phương đã cung cấp những tư liệu cho hoạt động tư duy của Đảng và Nhà nước trong việc đưa ra những quyết sách cụ thể có tính đổi mới từng bước: Chỉ thị 100 CT/TW (năm 1981) của Ban Bí thư về “Cải tiến công tác khoán sản phẩm, mở rộng khoán sản phẩm đến nhóm và người lao động trong HTX nông nghiệp” và Nghị quyết 10 ngày 5 tháng 4 năm 1988 của Bộ chính trị “Về đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp”. [1]

Phạm Gia Minh

Có thể nói tư duy mới của Đảng được cụ thể hóa qua chính sách Đổi mới hay cải cách toàn diện thể chế kinh tế lúc đó đã bắt nguồn và phát huy được sức mạnh đòn bẩy của thể chế ẩn – sự sáng tạo dám nghĩ, dám làm của quần chúng nhân dân.

[1] Bài viết của GS, TS Dương Phú Hiệp trong cuốn “Đổi mới ở Việt Nam, nhớ lại và suy ngẫm” NXB Tri thức 2008).